Ο Κάθετος Διάδρομος εξελίσσεται σε κεντρικό άξονα διαλειτουργικότητας των συστημάτων φυσικού αερίου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με την Ελλάδα σε ρόλο αφετηρίας. Η νέα φάση φέρνει στο προσκήνιο διεύρυνση συμμετοχών, πρόσβαση σε υποδομές LNG και πιο σύνθετο, διασυνοριακό σχεδιασμό μέχρι το φθινόπωρο.
Ο Κάθετος Διάδρομος εξελίσσεται από μια απλή όδευση αγωγών σε ολοκληρωμένο σχήμα διαλειτουργικότητας των συστημάτων μεταφοράς φυσικού αερίου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με σαφή γεωγραφική και στρατηγική διεύρυνση. Η Ελλάδα αναδεικνύεται σε «σημείο εκκίνησης» για ροές προς Βαλκάνια και Κεντρική Ευρώπη, σε μια περίοδο επιτάχυνσης της απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο.
Πώς αλλάζει ο Κάθετος Διάδρομος και ποιος είναι ο νέος ρόλος του;
Η μέχρι τώρα «ομάδα κρούσης» του Κάθετου Διαδρόμου αριθμεί 9 χώρες, με συμμετοχή Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας, ενώ στο τραπέζι βρίσκονται Βόρεια Μακεδονία, Σερβία, Ουγγαρία και Σλοβακία. Η πρόσφατη υβριδική συνάντηση στην Αθήνα κατέληξε σε καταρχήν συμφωνία για την κατεύθυνση του εγχειρήματος, μετατοπίζοντας το βάρος από τις μεμονωμένες οδεύσεις στην ενιαία λειτουργία των δικτύων.
Οι διαχειριστές αποφάσισαν τη συγκρότηση ομάδας εργασίας που θα μελετήσει τεχνικά και μη ζητήματα για την ενσωμάτωση Βόρειας Μακεδονίας και Σερβίας στο σημερινό σχήμα του Κάθετου Διαδρόμου, ως οργανικό τμήμα του ευρωπαϊκού συστήματος μεταφοράς. Σε αντίθεση με τις ειδικές διαδρομές «Route 1, 2, 3» που δημιουργήθηκαν για έκτακτες ανάγκες της Ουκρανίας, ο νέος σχεδιασμός στοχεύει σε μόνιμες, εμπορικά ελκυστικές ροές με πρόσβαση για όλους τους χρήστες.
Πώς συνδέονται CESEC, Πολωνία, Σλοβακία και η στρατηγική LNG;
Η στρατηγική διάσταση ενισχύεται από τα αιτήματα Πολωνίας και Σλοβακίας να ενταχθούν στην πρωτοβουλία CESEC δίπλα στα υπόλοιπα μέλη του Κάθετου Διαδρόμου, επιβεβαιώνοντας την πρόθεση για κοινή γραμμή πλεύσης στην περιφερειακή αγορά φυσικού αερίου. Η κίνηση αυτή διευρύνει τον άξονα από τη Νοτιοανατολική προς την Κεντρική Ευρώπη, με στόχο να αξιοποιηθούν όλες οι διαθέσιμες διαδρομές ανταλλαγής ποσοτήτων αερίου.
Οι εξελίξεις συνδέονται άμεσα με την προοπτική οριστικής απόσυρσης του ρωσικού αερίου έως το φθινόπωρο του 2027, εξέλιξη που ωθεί τους διαχειριστές της ΝΑ Ευρώπης να επισπεύσουν την πρόσβαση σε τερματικούς σταθμούς LNG στα νότια σύνορα της Ευρώπης. Το εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου «κουμπώνει» με αυτή τη στροφή, λειτουργώντας ως γέφυρα μεταξύ των υποδομών LNG και των αγορών των Βαλκανίων και της Κεντρικής Ευρώπης.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Σε πρακτικό επίπεδο, η Ελλάδα έχει ήδη αυξήσει θεαματικά τη δυνατότητα εξαγωγών φυσικού αερίου από 1 bcm το 2021 σε 9 bcm σήμερα προς τους βόρειους γείτονες, με προοπτική περαιτέρω ενίσχυσης μετά τη διασύνδεση Ελλάδας–Βόρειας Μακεδονίας προς τα τέλη του 2027. Η ενίσχυση των ροών και η πρόσβαση σε περισσότερες διαδρομές και υποδομές, εφόσον συνοδευτούν από ελκυστικά προϊόντα μεταφοράς, μπορούν να αυξήσουν τον ανταγωνισμό και να λειτουργήσουν σταθεροποιητικά για τις τιμές χονδρικής.
Τα άμεσα επόμενα βήματα περιλαμβάνουν δημοπρασίες τριμηνιαίων προϊόντων τον Αύγουστο με παραδόσεις από τον Οκτώβριο, καθώς και μια τελευταία δημοπρασία για τα ειδικά προϊόντα «Route 1, 2, 3» με περιορισμένες προσδοκίες. Τον Σεπτέμβριο προγραμματίζεται νέα συνάντηση των 9 διαχειριστών για υπογραφή μνημονίου κατανόησης με Σερβία και Βόρεια Μακεδονία, ενώ η ελληνική πλευρά ετοιμάζει κείμενο πολιτικής προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να αναδείξει την ευρωπαϊκή διάσταση του έργου και να διεκδικήσει πρόσθετη στήριξη για την ωρίμανσή του.
Σχόλιο 
: Η διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου, σε συνδυασμό με την πρόσβαση σε LNG και τη συμμετοχή περισσότερων χωρών, δημιουργεί προϋποθέσεις για πιο ανταγωνιστική και ασφαλή περιφερειακή αγορά φυσικού αερίου, κάτι που μεσοπρόθεσμα μπορεί να αποτυπωθεί σε πιο σταθερούς λογαριασμούς για επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Η έκβαση των δημοπρασιών, η υλοποίηση των νέων διασυνδέσεων και η στάση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως προς τη στήριξη των υποδομών θα κρίνουν πόσο γρήγορα αυτή η γεωπολιτική αναδιάταξη θα μετατραπεί σε πραγματική ανακούφιση για τον τελικό καταναλωτή.
#ΚάθετοςΔιάδρομος #Ελλάδα #ΒόρειαΜακεδονία #Σερβία #Πολωνία
