Οι κυρώσεις CAATSA μπαίνουν στο τραπέζι Τραμπ – Ερντογάν, με τον Αμερικανό πρόεδρο να δηλώνει θετικός στην άρση τους, αλλά χωρίς καθαρό «ναι» για τα F-35. Η Άγκυρα επαναφέρει τις αξιώσεις της για προηγμένα οπλικά συστήματα, συνδέοντας τα με τον ρόλο της στον πόλεμο Ουκρανίας και τις περιφερειακές ισορροπίες.
Οι κυρώσεις CAATSA μπαίνουν εκ νέου στο επίκεντρο της αμερικανοτουρκικής ατζέντας, με τον Ντόναλντ Τραμπ να εμφανίζεται θετικός στην άρση τους προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος για προηγμένα οπλικά συστήματα προς την Τουρκία, αλλά χωρίς ρητή δέσμευση για τα F-35. Η Άγκυρα επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη σχέση Ερντογάν – Τραμπ, επαναφέροντας και το ζήτημα του τουρκικού μαχητικού ΚΑΑΝ.
Κυρώσεις CAATSA και F-35: τι πραγματικά άφησε ανοιχτό ο Τραμπ;
Στην κοινή συνέντευξη Τύπου στην Άγκυρα, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι «δεν θέλει κυρώσεις σε φίλους», διευκρινίζοντας δύο φορές ότι «θα άρουμε τις κυρώσεις», αναφερόμενος στο πλαίσιο της CAATSA. Η τοποθέτηση αυτή στοχεύει να ξεκλειδώσει τη δυνατότητα αποστολής προηγμένων οπλικών συστημάτων, χωρίς όμως συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ή όρους.
Για τα F-35, ο Τραμπ περιορίστηκε να χαρακτηρίσει το αεροσκάφος «τέλειο» και «μακράν το καλύτερο», σημειώνοντας ότι πρόκειται για «απόφαση που θα λάβουμε» και «σίγουρα κάτι που θα εξετάσουμε». Η διατύπωση αφήνει την πόρτα ανοιχτή, αλλά δεν αναιρεί το προηγούμενο πλαίσιο αποκλεισμού της Τουρκίας από το πρόγραμμα, που επιβλήθηκε μετά την απόκτηση των ρωσικών S-400 το 2020.
Η τουρκική αφήγηση για F-35, ΚΑΑΝ και «αδικία» των ΗΠΑ
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υπενθύμισε ότι το θέμα των F-35 «δεν είναι καινούργιο», τονίζοντας ότι η Άγκυρα είχε λάβει υπόσχεση για πέντε μαχητικά και χαρακτηρίζοντας ουσιαστικά άδικη την αποπομπή από το πρόγραμμα. Υπογράμμισε ότι ο Τραμπ «πάντα τηρεί τις υποσχέσεις του», επιχειρώντας να δώσει πολιτικό βάθος στη διμερή σχέση και να πιέσει για συγκεκριμένη έκβαση.
Παράλληλα, ο Τούρκος πρόεδρος έθεσε και το αίτημα για κινητήρες του εγχώριου μαχητικού ΚΑΑΝ, συνδέοντας την αμερικανική τεχνολογία με τη φιλοδοξία της Τουρκίας για αυτονομία στην αμυντική βιομηχανία. Η συζήτηση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική της Άγκυρας να διαπραγματεύεται ταυτόχρονα πρόσβαση σε δυτικά συστήματα και ενίσχυση των δικών της προγραμμάτων.
Πόλεμος Ουκρανίας, Ιράν και ευρωπαϊκό «έλλειμμα» στην αμερικανική ρητορική
Στο ουκρανικό, ο Τραμπ επανέλαβε την εκτίμηση ότι «και οι δύο πλευρές θέλουν να κάνουν μια συμφωνία» και ότι «θα συμβιβαστούν», εκφράζοντας την ελπίδα αυτό να συμβεί σύντομα. Η τοποθέτηση συνδέει εμμέσως τον ρόλο της Τουρκίας ως διαμεσολαβητή με την ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφαλείας, στην οποία η Άγκυρα επιχειρεί να εμφανιστεί ως απαραίτητος συνομιλητής.
Για το Ιράν, ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε τη σταθερή θέση ότι η Τεχεράνη «δεν μπορεί να έχει πυρηνικό πρόγραμμα», ενώ άσκησε κριτική στους Ευρωπαίους συμμάχους, λέγοντας ότι «δεν βοήθησαν στον πόλεμο». Υποστήριξε ότι «με τον πόλεμο στο Ιράν προστατεύσαμε ευρωπαϊκά συμφέροντα» και ότι οι ΗΠΑ «έκαναν πολλά» ενώ οι Ευρωπαίοι «όχι», στέλνοντας μήνυμα για ανακατανομή βαρών στην ασφάλεια.
Η προσωπική χημεία Τραμπ – Ερντογάν και οι γεωπολιτικοί υπολογισμοί
Ο Τραμπ υπογράμμισε τις «πολύ καλές» σχέσεις του με τον Τούρκο πρόεδρο, τον οποίο χαρακτήρισε «σπουδαίο και πολύ ισχυρό ηγέτη» και «κάποιον που πρέπει να τον υπολογίζεις πολύ». Η ανάδειξη της προσωπικής χημείας λειτουργεί ως εργαλείο πολιτικής, επιτρέποντας ευελιξία σε ζητήματα όπως οι κυρώσεις και οι αμυντικές συμφωνίες.
Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος τόνισε ότι «είμαστε φίλοι» και ότι «οι σχέσεις μας είναι προς όφελος και των δύο χωρών», επιχειρώντας να πλαισιώσει τις αποφάσεις για CAATSA και F-35 ως αμοιβαία επωφελείς. Για την Άγκυρα, η ρητορική αυτή ενισχύει την εικόνα της ως κρίσιου εταίρου για τις ΗΠΑ, σε ένα περιβάλλον όπου οι ισορροπίες με Ρωσία, Ιράν και Ευρώπη παραμένουν εύθραυστες.
SBC Red Line
Η συζήτηση για άρση των κυρώσεων CAATSA χωρίς καθαρή δέσμευση για τα F-35 δείχνει ότι η Ουάσιγκτον θέλει να κρατήσει την Τουρκία «εντός πλαισίου» χωρίς να ανατρέψει άμεσα τις κόκκινες γραμμές για τους S-400. Το μήνυμα είναι περισσότερο πολιτικό παρά επιχειρησιακό.
Για τις επιχειρήσεις αμυντικής βιομηχανίας και την ευρύτερη αγορά, η πιθανή χαλάρωση των κυρώσεων ανοίγει σενάρια επανεκκίνησης συνεργασιών με τουρκικές οντότητες, αλλά με υψηλό ρίσκο ανατροπών ανάλογα με τις πολιτικές ισορροπίες. Οι ευρωπαϊκοί όμιλοι θα βρεθούν ανάμεσα σε αμερικανικές γραμμές και τουρκικές ευκαιρίες.
Σε γεωπολιτικό επίπεδο, η Τουρκία αξιοποιεί τον ρόλο της σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή για να διεκδικήσει προηγμένα οπλικά συστήματα και τεχνολογία για το ΚΑΑΝ. Το επόμενο στοίχημα θα είναι αν η Ουάσιγκτον θα μετατρέψει τις δηλώσεις σε δεσμευτικές αποφάσεις ή θα κρατήσει την ασάφεια ως εργαλείο πίεσης.
#κυρώσειςCAATSA #F-35 #Τουρκία #ΗΠΑ #ΝτόναλντΤραμπ #ΡετζέπΤαγίπΕρντογάν #S-400 #αμυντικήβιομηχανία #ΚΑΑΝ #Ουκρανία #Ιράν #ΝΑΤΟ #διεθνείςσχέσεις #γεωπολιτική #οπλικάσυστήματα
