Το πρωτογενές πλεόνασμα του κρατικού προϋπολογισμού εκτινάχθηκε στο εξάμηνο του 2026, αλλά η πραγματική υπέρβαση έναντι του στόχου είναι πολύ πιο περιορισμένη. Πίσω από τους εντυπωσιακούς αριθμούς κρύβονται ετεροχρονισμοί πληρωμών, έκτακτα έσοδα και ισχυρή πίεση από την πλευρά της έμμεσης φορολογίας.
Το πρωτογενές πλεόνασμα του κρατικού προϋπολογισμού εκτινάχθηκε στο εξάμηνο του 2026 στα 4,491 δισ. ευρώ, υπερδιπλάσιο του στόχου, όμως μετά την αφαίρεση ετεροχρονισμών και έκτακτων εσόδων η πραγματική υπέρβαση περιορίζεται στα 171 εκατ. ευρώ. Την ίδια ώρα, το συνολικό ταμειακό αποτέλεσμα παραμένει ελλειμματικό κατά 929 εκατ. ευρώ, έστω και αν είναι σημαντικά καλύτερο από τον στόχο.
Πώς διαμορφώνεται το πρωτογενές πλεόνασμα πίσω από τους τίτλους;
Η εικόνα του πρωτογενούς αποτελέσματος είναι σαφώς λιγότερο θεαματική όταν αφαιρεθούν οι συγκυριακοί παράγοντες. Ετεροχρονισμοί πληρωμών σε εξοπλιστικά (81 εκατ. ευρώ), στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (555 εκατ. ευρώ) και σε μεταβιβάσεις προς φορείς της Γενικής Κυβέρνησης (1,597 δισ. ευρώ), καθώς και η εφάπαξ είσπραξη 135 εκατ. ευρώ από την άδεια καζίνο στο Ελληνικό, «φουσκώνουν» τεχνητά το ταμειακό αποτέλεσμα.
Έτσι, ενώ σε τροποποιημένη ταμειακή βάση το πρωτογενές πλεόνασμα υπερβαίνει τον στόχο κατά 2,538 δισ. ευρώ, σε προσαρμοσμένους όρους η υπέρβαση περιορίζεται στα 171 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, τα στοιχεία αφορούν μόνο την Κεντρική Διοίκηση και όχι το σύνολο της Γενικής Κυβέρνησης, όπου θα ενσωματωθούν αργότερα οι επιπτώσεις των ετεροχρονισμένων πληρωμών.
Η δυναμική των εσόδων και η «σκιώδης» συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης
Τα καθαρά έσοδα του προϋπολογισμού ανήλθαν σε 36,012 δισ. ευρώ, υψηλότερα κατά 1,079 δισ. ευρώ από τον στόχο. Όμως στη στοχοθεσία είχε ενσωματωθεί είσπραξη 1,258 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης τον Ιούνιο, εκ των οποίων 884 εκατ. ευρώ μπήκαν τελικά στα ταμεία ήδη από τον Απρίλιο και τα υπόλοιπα 374 εκατ. ευρώ αναμένονται αργότερα εντός του έτους.
Αφαιρώντας την επίδραση του Ταμείου Ανάκαμψης, τα καθαρά έσοδα εμφανίζονται αυξημένα κατά 1,454 δισ. ευρώ ή 4,3% έναντι στόχου, αποτυπώνοντας πιο καθαρά τη φορολογική δυναμική. Τα προσαρμοσμένα φορολογικά έσοδα διαμορφώνονται σε 33,383 δισ. ευρώ, 584 εκατ. ευρώ πάνω από τον στόχο, με τον ΦΠΑ να υπεραποδίδει κατά 573 εκατ. ευρώ και τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων κατά 311 εκατ. ευρώ.
Φορολογικό μείγμα, παραχωρήσεις και επενδυτικό σήμα
Τα συνολικά έσοδα από φόρους φθάνουν τα 33,824 δισ. ευρώ, αλλά ενσωματώνουν 306 εκατ. ευρώ ΦΠΑ και 135 εκατ. ευρώ από τη δεύτερη δόση του τιμήματος για την άδεια καζίνο στο Ελληνικό. Αν αφαιρεθούν αυτά τα ποσά, τα φορολογικά έσοδα αυξάνονται μεν, αλλά σε πιο ήπιο ρυθμό 1,8% έναντι στόχου, επιβεβαιώνοντας ότι η βελτίωση στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην κατανάλωση και λιγότερο στη διεύρυνση της φορολογικής βάσης επιχειρήσεων.
Η μεγάλη συμβολή του ΦΠΑ, σε αντίθεση με τα μειωμένα έσοδα από Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης (μείον 233 εκατ. ευρώ) και τον χαμηλότερο φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων (μείον 125 εκατ. ευρώ έναντι στόχου), δείχνει ένα μείγμα όπου η έμμεση φορολογία παραμένει το βασικό στήριγμα του προϋπολογισμού. Παράλληλα, οι παραχωρήσεις υποδομών, όπως η Εγνατία Οδός, τροφοδοτούν βραχυπρόθεσμα τα έσοδα, χωρίς όμως να αποτελούν επαναλαμβανόμενη πηγή.
SBC Red Line
Το αφήγημα του «ισχυρού» πρωτογενούς πλεονάσματος στηρίζεται σε μια λεπτή τεχνική γραμμή μεταξύ ταμειακής και δημοσιονομικής απεικόνισης. Όσο η πραγματική υπέρβαση είναι 171 εκατ. ευρώ και όχι 2,5 δισ. ευρώ, το περιθώριο για πρόσθετες παροχές ή χαλάρωση παραμένει πολύ πιο στενό από όσο δείχνουν οι τίτλοι.
Για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, το μήνυμα είναι ότι η πίεση από την έμμεση φορολογία δεν υποχωρεί, καθώς ο ΦΠΑ σηκώνει το κύριο βάρος της υπεραπόδοσης. Την ίδια στιγμή, η χαμηλότερη είσπραξη από φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων μπορεί να αντανακλά είτε φορολογικές ελαφρύνσεις είτε πιο ήπια κερδοφορία, με άμεσες συνέπειες στον σχεδιασμό επενδύσεων και διανομής μερισμάτων.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η δημοσιονομική πορεία παραμένει σε τροχιά στόχων, αλλά στηρίζεται σε συγκυριακούς παράγοντες, παραχωρήσεις και ανακατανομή πληρωμών. Το επόμενο στοίχημα είναι αν η οικονομία μπορεί να διατηρήσει πλεονάσματα με πιο υγιή φορολογική βάση και σταθερή επενδυτική δαπάνη, χωρίς να εξαντλεί την αντοχή της κατανάλωσης.
#πρωτογενέςπλεόνασμα #κρατικόςπροϋπολογισμός #φορολογικάέσοδα #ΦΠΑ #φόροςεισοδήματος #ΤαμείοΑνάκαμψης #ΠρόγραμμαΔημοσίωνΕπενδύσεων #δημοσιονομικήπολιτική #ΕγνατίαΟδός #καζίνοΕλληνικού #έλλειμμαπροϋπολογισμού #ΚεντρικήΔιοίκηση #φορολογικόμείγμα #δημόσιαέσοδα #ελληνικήοικονομία
