Το Τσαντ Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο γίνεται το νέο πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα σε αφρικανικά καθεστώτα, διεθνείς θεσμούς και μεγάλες δυνάμεις. Η απόφαση της κυβέρνησης Ντεμπί να αποσυρθεί από το Καταστατικό της Ρώμης ενισχύει το ρήγμα Βορρά-Νότου γύρω από την έννοια της διεθνούς λογοδοσίας.
Το Τσαντ Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο γίνεται το νέο σημείο τριβής ανάμεσα σε αφρικανικά στρατιωτικοποιημένα καθεστώτα και τη δυτική αντίληψη για διεθνή δικαιοσύνη. Η ανακοίνωση της κυβέρνησης ότι αποσύρεται από το Καταστατικό της Ρώμης προστίθεται στο κύμα αποχωρήσεων από την Αφρική και αναδεικνύει την κρίση αξιοπιστίας του θεσμού.
Πώς η αποχώρηση του Τσαντ από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο αλλάζει το θεσμικό τοπίο;
Η Ντζαμένα αιτιολόγησε την κίνηση με την «περιορισμένη και άνιση» αποτελεσματικότητα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, υπογραμμίζοντας ότι η πλειονότητα των διώξεων αφορά αφρικανικές υποθέσεις. Η κυβέρνηση επικαλέστηκε «επιλεκτικότητα» σε βάρος του Παγκόσμιου Νότου, σημειώνοντας ότι από τους λίγους κρατούμενους του Δικαστηρίου μόνο ένας δεν προέρχεται από την Αφρική.
Η απόφαση έρχεται σε συνέχεια της συντονισμένης εξόδου Μπουρκίνα Φάσο, Μάλι και Νίγηρα, διαμορφώνοντας πλέον ένα συνεκτικό μπλοκ γαλλόφωνων κρατών με στενή διασύνδεση στρατού και εξουσίας που απορρίπτει την εξωτερική δικαστική εποπτεία. Παράλληλα, το Τσαντ απευθύνει ανοικτή πρόσκληση σε άλλα μέλη της Αφρικανικής Ένωσης να ακολουθήσουν, επιχειρώντας να μετατρέψει μια εθνική κίνηση σε περιφερειακή πολιτική πλατφόρμα.
Ποιο είναι το γεωπολιτικό πλαίσιο πίσω από την απόφαση του Τσαντ;
Η αποχώρηση δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την εσωτερική κατάσταση στο Τσαντ, όπου η οικογένεια Ντεμπί κυβερνά πάνω από τρεις δεκαετίες με κεντρικό ρόλο του στρατού. Η μετάβαση από το στρατιωτικό μεταβατικό συμβούλιο σε «πολιτική» διακυβέρνηση συνοδεύτηκε από βίαιη καταστολή διαδηλώσεων, καταγγελίες για νοθεία στις εκλογές και βαριές ποινές κατά της αντιπολίτευσης.
Σε αυτό το περιβάλλον, η διεθνής δικαστική αρμοδιότητα λειτουργεί ως δυνητική απειλή για την ηγεσία, ειδικά με ανοιχτές συγκρούσεις στο βόρειο τμήμα της χώρας και εμπλοκή σε περιφερειακές κρίσεις όπως ο πόλεμος στο Σουδάν. Η αποδέσμευση από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο περιορίζει τον κίνδυνο ατομικών διώξεων σε βάθος χρόνου, ενώ ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση του καθεστώτος έναντι ξένων εταίρων που χρειάζονται τη συνεργασία του για λόγους ασφάλειας και μεταναστευτικών ροών.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Η κίνηση του Τσαντ ενισχύει την τάση απονομιμοποίησης των πολυμερών θεσμών, κάτι που επηρεάζει έμμεσα και την ευρωπαϊκή, άρα και την ελληνική, στρατηγική στην Αφρική. Για την Αθήνα, που ευθυγραμμίζεται με την ευρωπαϊκή πολιτική στήριξης του διεθνούς δικαίου, η αποδυνάμωση του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου δυσχεραίνει την προώθηση μιας θεσμικής ατζέντας σε περιοχές κρίσιμες για την ενεργειακή ασφάλεια και τις μεταναστευτικές ροές.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική εξωτερική και οικονομική πολιτική, η αποχώρηση του Τσαντ υπογραμμίζει ότι η ΕΕ θα χρειαστεί να επενδύσει περισσότερο σε διμερείς σχέσεις, οικονομικά κίνητρα και αναπτυξιακά εργαλεία, καθώς η «ασπίδα» των διεθνών δικαστικών θεσμών αποδυναμώνεται. Η Ελλάδα, ως κράτος πρώτης γραμμής στην Ανατολική Μεσόγειο, έχει συμφέρον να στηρίξει μια πιο συνεκτική ευρωπαϊκή στρατηγική στην υποσαχάρια Αφρική, που θα συνδέει τη σταθερότητα με επενδύσεις σε ενέργεια, υποδομές και διαχείριση μεταναστευτικών ροών.
Διαβάστε επίσης:
Πανώλη στον 21ο αιώνα: η ξεχασμένη αλλά θανατηφόρα απειλή
Κονγκό: Συναγερμός για τον ιό Έμπολα και αγώνας για εμβόλιο
#Αφρική #ΔιεθνέςΔίκαιο #Γεωπολιτική #ΕυρωπαϊκήΈνωση #Μετανάστευση
