Πρόσθετο δημοσιονομικό περιθώριο περίπου 750 εκατ. ευρώ για μόνιμες φοροελαφρύνσεις ή δαπάνες το 2026 εντοπίζει το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής, χάρη στη ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες. Κεντρικό εργαλείο του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου είναι ο «Λογαριασμός Ελέγχου», που θα κρίνει αν η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει τον χώρο χωρίς να παραβιάσει τους κανόνες.
Πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο ίσο με 0,3% του ΑΕΠ, δηλαδή περίπου 750 εκατ. ευρώ, για το 2026 διαπιστώνει το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής (ΓΠΒ) σε αναλυτικό σημείωμά του για τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το περιθώριο αυτό προκύπτει μετά την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες, που επιτρέπει την εξαίρεσή τους από τον αυστηρό υπολογισμό των καθαρών πρωτογενών δαπανών.
Ο «Λογαριασμός Ελέγχου» και τα όρια των αποκλίσεων
Κομβική καινοτομία του νέου πλαισίου είναι ο λεγόμενος «Λογαριασμός Ελέγχου», ένα μηχανισμό που συγκρίνει κάθε χρόνο τις πραγματικές καθαρές πρωτογενείς δαπάνες με την πορεία που έχει συμφωνηθεί με την Κομισιόν. Αν η απόκλιση υπερβεί το 0,3% του ΑΕΠ σε ένα έτος ή το 0,6% του ΑΕΠ σωρευτικά, χωρίς να συντρέχουν έκτακτες περιστάσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να κινήσει διορθωτική διαδικασία.
Για την Ελλάδα, το ΓΠΒ σημειώνει ότι ο ρυθμός μεταβολής των καθαρών δαπανών ήταν -0,2% το 2024, ενώ με βάση τον Κρατικό Προϋπολογισμό 2026 προβλέπεται αύξηση 4,4% το 2025 και 5,7% το 2026. Η σωρευτική αύξηση 2024-2026 συμβαδίζει με τη σύσταση του Συμβουλίου για άνοδο 9,9%. Παρότι η πρόβλεψη για το 2025 ξεπερνά την ετήσια οροφή, η τριετής εικόνα παραμένει συμβατή, καθώς το 2024 καταγράφηκε μείωση δαπανών και, μετά την εφαρμογή της ρήτρας διαφυγής για την άμυνα, ο Λογαριασμός Ελέγχου εμφανίζει αρνητικό σωρευτικό υπόλοιπο περίπου -0,3% του ΑΕΠ το 2026, κάτω από το ανώτατο επιτρεπτό όριο.
Τι σημαίνει ο δημοσιονομικός χώρος και πώς μπορεί να αξιοποιηθεί
Το ΓΠΒ διευκρινίζει ότι, σε αντίθεση με το προηγούμενο καθεστώς, η υπέρβαση του στόχου για το πρωτογενές πλεόνασμα δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε δυνατότητα για νέες παροχές. Οποιαδήποτε αύξηση δαπανών ή μείωση φόρων που δεν έχει ενσωματωθεί στην εγκεκριμένη πορεία των καθαρών δαπανών θα θεωρείται παραβίαση των κανόνων, ακόμη κι αν ο προϋπολογισμός εμφανίζει υψηλότερο πλεόνασμα.
Η υπεραπόδοση, σύμφωνα με το σημείωμα, θα πρέπει καταρχάς να κατευθύνεται στη μείωση του δημόσιου χρέους και στη δημιουργία δημοσιονομικών «μαξιλαριών» για μελλοντικές περιόδους επιβράδυνσης. Ο πρόσθετος χώρος για ελαφρύνσεις δημιουργείται κυρίως μέσω μόνιμων παρεμβάσεων στο σκέλος των εσόδων, τα λεγόμενα DRMs (διορθωτικά μέτρα εσόδων), όπως η διεύρυνση της φορολογικής βάσης ή η αλλαγή συντελεστών.
Τέτοιες μόνιμες αυξήσεις εσόδων επιτρέπουν την αναθεώρηση προς τα πάνω της επιτρεπόμενης πορείας των καθαρών δαπανών, ανοίγοντας τον δρόμο για θεσμοθέτηση μόνιμων φοροελαφρύνσεων ή πρόσθετων δαπανών. Ενδεικτικό παράδειγμα, όπως υπενθυμίζει το ΓΠΒ, είναι τα υψηλότερα, μόνιμου χαρακτήρα, φορολογικά έσοδα από τη μείωση της φοροδιαφυγής, τα οποία δημιούργησαν τον χώρο για τις μόνιμες ελαφρύνσεις που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ τον περασμένο Σεπτέμβριο.
Σχόλιο SBCTV.gr: Το μήνυμα του Γραφείου Προϋπολογισμού είναι διπλό: αφενός, υπάρχει πραγματικός –αλλά περιορισμένος– χώρος για νέες μόνιμες ελαφρύνσεις το 2026, αφετέρου, αυτός ο χώρος δεν είναι «δώρο» της υπεραπόδοσης, αλλά προϊόν αυστηρής συμμόρφωσης στους κανόνες και διαρκούς ενίσχυσης των εσόδων μέσω καταπολέμησης της φοροδιαφυγής. Η πολιτική διαχείριση αυτού του περιθωρίου θα αποτελέσει κεντρικό πεδίο αντιπαράθεσης, με την Κομισιόν να λειτουργεί πλέον ως στενός «λογιστής» της ελληνικής δημοσιονομικής πολιτικής.
#dimosionomikosXoros #GrafeioProupologismou #foroelafrynseis #EE #oikonomia
