Σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης η Ελλάδα αποχαιρέτησε την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, με πολιτειακή και ακαδημαϊκή παρουσία στη Μητρόπολη Αθηνών. Οι επικήδειοι Κυριάκου Μητσοτάκη και Κωνσταντίνου Τασούλα ανέδειξαν το εύρος της συμβολής της στη νεοελληνική ταυτότητα και τον ευρωπαϊκό πολιτισμό.
Η εξόδιος ακολουθία της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ στον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών εξελίχθηκε σε μια σπάνια στιγμή εθνικής αυτογνωσίας. Η σορός της, σκεπασμένη με τις σημαίες της Ελλάδας και της Γαλλίας, τέθηκε από το πρωί σε λαϊκό προσκύνημα, υπογραμμίζοντας τον διττό της ρόλο: κορυφαία Ελληνίδα διανοούμενη και ταυτόχρονα ευρωπαϊκή προσωπικότητα πρώτης γραμμής.
Η πολιτική ανάγνωση μιας πνευματικής διαδρομής
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σε έναν ασυνήθιστα προσωπικό επικήδειο, αξιοποίησε τη διαδρομή της Αρβελέρ ως αφήγημα για τον ίδιο τον νεοελληνικό εκσυγχρονισμό. Τόνισε τα «εκατό χρόνια ζωής, γεμάτης από έρευνα, στοχασμό και προσφορά», υπενθυμίζοντας την πορεία από τον Βύρωνα έως το κέντρο της παγκόσμιας ακαδημαϊκής κοινότητας. Η αναφορά του στη φράση της «όλα όσα πέτυχα τα κατάφερα γιατί δεν ήξερα πως ήταν αδύνατα» λειτουργεί ως συμπύκνωση μιας βιογραφίας που μετατράπηκε σε πρότυπο κοινωνικής κινητικότητας και ατομικής ευθύνης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η επιλογή του Πρωθυπουργού να την περιγράψει ως «γέφυρα»: ανάμεσα στα προσφυγικά της Αθήνας και τις πρωτεύουσες του κόσμου, ανάμεσα στο Βυζάντιο και τη σύγχρονη Ελλάδα, ανάμεσα στην έρευνα και τη δημόσια σφαίρα. Η ανάδειξη του Βυζαντίου ως αναπόσπαστου στοιχείου της ελληνικής ταυτότητας παρουσιάστηκε ως κεντρικό της επίτευγμα, με σαφή υποδήλωση ότι η νεοελληνική αυτοσυνείδηση οφείλει να υπερβεί ιδεολογικές αγκυλώσεις και διχασμούς γύρω από την ιστορική συνέχεια του Έθνους.
Η ανάγνωση αποσπάσματος από χειρόγραφο σημείωμά της του 2015, όταν τον ενθάρρυνε να διεκδικήσει την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας, προσέδωσε πολιτικό βάθος: «Όταν κυβερνούν ανίκανοι, ένοχοι είναι οι ικανοί. Και όταν μόνο οι ανάξιοι μιλούν για αξίες, τότε η απαξίωση θα είναι γενική». Η φράση λειτουργεί ως σχόλιο για την ποιότητα των ελίτ και τη συλλογική ευθύνη, σε μια συγκυρία όπου η κρίση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς παραμένει έντονη.
Η αναθεμελίωση της νεοελληνικής ταυτότητας
Ο Πρόεδρος της Βουλής Κωνσταντίνος Τασούλας, χαρακτηρίζοντάς την «υπόδειγμα αυθεντικότητας», εστίασε στη συμβολή της στην ιστορική αυτοκατανόηση της χώρας. Υπενθύμισε ότι ανέσκαψε «αλήθειες και όψεις του ελληνισμού και του ευρωπαϊκού πνεύματος» που είχαν για αιώνες αγνοηθεί, αναδεικνύοντας το Βυζάντιο ως «Ελληνική Αυτοκρατορία» και ως γέφυρα μεταξύ αρχαιότητας και νεότερης Ιστορίας.
Η σύνδεση της σύγχρονης ελληνικής γλώσσας και της Ορθοδοξίας –ως κληροδοτήματος του Βυζαντίου– με τη νεοελληνική ιδιοσυστασία, όπως την περιέγραψε ο Τασούλας, δείχνει ότι η Αρβελέρ δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως σπουδαία βυζαντινολόγος, αλλά ως διαμορφωτική δύναμη του συλλογικού μας αφηγήματος. Η δημόσια δαπάνη της κηδείας, κατόπιν κοινής υπουργικής απόφασης, επισφραγίζει θεσμικά αυτή την αναγνώριση.
Παράλληλα, η παρουσία εκπροσώπων της ακαδημαϊκής κοινότητας από τη Γαλλία, όπως του βυζαντινολόγου Μιχάλη Κακούρη που τη χαρακτήρισε «φάρο του Βυζαντινισμού στη Γαλλία», υπογραμμίζει ότι η απώλειά της δεν είναι μόνο εθνικό, αλλά και ευρωπαϊκό γεγονός. Οι παρεμβάσεις του Νικήτα Κακλαμάνη και του Προκόπη Παυλόπουλου κινήθηκαν στην ίδια κατεύθυνση: η παρακαταθήκη της Αρβελέρ, περισσότερο από το έργο μιας μεμονωμένης διανοουμένης, αναγνωρίζεται ως μόνιμο σημείο αναφοράς για τον ελληνικό και ευρωπαϊκό πολιτισμό.
Σχόλιο 
: Η κηδεία της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ λειτούργησε ως σπάνια στιγμή συναίνεσης γύρω από μια μορφή που υπερέβη ιδεολογικά στρατόπεδα και εθνικά σύνορα. Σε μια περίοδο όπου η δημόσια συζήτηση συχνά εκφυλίζεται σε τοξικότητα, η υπενθύμιση ότι η Ιστορία είναι «κτήμα όλων» και ότι η συμμετοχή στα κοινά είναι προϋπόθεση ελευθερίας, συνιστά όχι μόνο φόρο τιμής στη μνήμη της, αλλά και αυστηρή υπενθύμιση προς το σημερινό πολιτικό και πνευματικό προσωπικό της χώρας.
#Arbeler #GlukatziArbeler #Mitsotakis #Tasoulas #Politiki #Politismos
