Έξι νέα μνημόνια κατανόησης για αμερικανικό LNG υπογράφηκαν στην Ουάσινγκτον, με επίκεντρο τον Κάθετο Διάδρομο και τη ΝΑ Ευρώπη. Ωστόσο, τα ρυθμιστικά εμπόδια και ο κίνδυνος «καμουφλαρισμένου» ρωσικού αερίου διατηρούν τις αβεβαιότητες.
Η διάσκεψη του Λευκού Οίκου για τη διατλαντική ενεργειακή συνεργασία σφράγισε μια δέσμη συμφωνιών που ενισχύουν τη θέση της Ελλάδας ως πύλης εισόδου αμερικανικού LNG προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη. Έξι μνημόνια κατανόησης (MoU) για πώληση LNG υπογράφηκαν με εταιρείες και φορείς από Ουκρανία, Βουλγαρία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Αλβανία και τη διεθνή αγορά, επιβεβαιώνοντας τη στρατηγική στόχευση για απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο. Παράλληλα, ένα σημαντικό ναυπηγικό deal της ONEX με τη νοτιοκορεατική Hanwha εντάσσει την ελληνική ναυπηγική βιομηχανία στο αμερικανικό ενεργειακό σχέδιο.
Τα έξι MoU και η νέα γεωγραφία του αμερικανικού LNG
Τέσσερα από τα έξι MoU υπεγράφησαν από την «Atlantic SEE LNG Trade», το κοινό σχήμα Aktor – ΔΕΠΑ. Αφορούν συμφωνίες με την ουκρανική Naftogaz, την κρατική BULGARGAZ της Βουλγαρίας, τις Aluminij Industries και M.T. Abraham group από τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, καθώς και με το υπουργείο Υποδομών και Ενέργειας της Αλβανίας. Στόχος είναι η εξασφάλιση σταθερών ροών αμερικανικού LNG προς μια ζώνη που εκτείνεται από το Αιγαίο μέχρι την Ουκρανία.
Το πέμπτο MoU, μεταξύ Metlen και Shell, προβλέπει πενταετή προμήθεια 0,5–1 δισ. κυβικών μέτρων LNG ετησίως, περίπου 10 φορτία το χρόνο, με έναρξη από το 2027. Η Shell, ως ο μεγαλύτερος σήμερα αγοραστής αμερικανικού LNG, λειτουργεί ως κρίσιμος κόμβος για τη δέσμευση όγκων. Το έκτο MoU συνδέει την πολυεθνική MET (ουγγρικών συμφερόντων, με έδρα την Ελβετία) με τη Shell, εξασφαλίζοντας τροφοδοσία και περιοχών όπως η Υπερδνειστερία, ανάμεσα σε Μολδαβία και Ουκρανία.
Καθοριστική λεπτομέρεια είναι ότι στα νέα MoU της Atlantic SEE LNG Trade ο προμηθευτής δεν είναι πλέον η αμερικανική Venture Global, όπως στις προηγούμενες ανακοινώσεις στο Ζάππειο. Πρόκειται για νέα πακέτα συμφωνιών, όχι απλή συνέχεια των συμφωνηθέντων τον Νοέμβριο με ουκρανικές και ρουμανικές εταιρείες, γεγονός που δείχνει αναδιάταξη των εμπορικών σχέσεων γύρω από το LNG.
Κάθετος Διάδρομος, «γκρίζες ζώνες» και πίεση για κυρώσεις
Παρά το θετικό momentum, ο Κάθετος Διάδρομος απέχει ακόμη από το να γίνει «λεωφόρος ταχείας κυκλοφορίας» για το αμερικανικό LNG. Στην ειδική σύσκεψη για τον Vertical Corridor συμμετείχαν οι υπουργοί Ενέργειας Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας, οι διαχειριστές συστημάτων, εμπλεκόμενες εταιρείες, η πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Αθήνα Κίμπερλι Γκίλφοιλ, ο αμερικανός εντεταλμένος Τζόσουα Βολτς και η Γενική Διευθύντρια Ενέργειας της Κομισιόν Ντίτε Γιόργκενσεν.
Ο Έλληνας ΥΠΕΝ Σταύρος Παπασταύρου έθεσε στο τραπέζι τα υψηλά τιμολόγια διαμετακόμισης και το πολύπλοκο ρυθμιστικό πλαίσιο, που υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητα της διαδρομής σε σχέση με εναλλακτικές οδεύσεις προς την Ουκρανία. Παράλληλα, ανέδειξε τον κίνδυνο «καμουφλαρισμένου» ρωσικού αερίου, που εισάγεται σε τρίτες χώρες, όπως η Σερβία, και δυνητικά επανεξάγεται στην ΕΕ με άλλη ετικέτα. Τα Δυτικά Βαλκάνια, τα οποία απορροφούν 4–5 δισ. κυβικά μέτρα ρωσικού αερίου ετησίως, αποτελούν κρίσιμο κρίκο αυτής της «γκρίζας ζώνης».
Η ελληνική πλευρά πρότεινε την επιβολή κυρώσεων, ακόμη και από τις ΗΠΑ, σε πωλητές και αγοραστές τέτοιου αερίου. Η DG ENER εμφανίστηκε θετική στους προβληματισμούς, χωρίς όμως να υπάρξει άμεσο roadmap. Συμφωνήθηκε η συνέχιση της εργασίας σε μικρότερες ομάδες, με στόχο προσυμφωνημένα κείμενα σε επίπεδο υπουργών. Το αν ο Κάθετος Διάδρομος θα περάσει από τις διακηρύξεις στην υλοποίηση θα κριθεί και από τις συναντήσεις του κ. Παπασταύρου με τον αμερικανό υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ, τον επικεφαλής του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας Νταγκ Μπέργακαμ, καθώς και μέλη του Κογκρέσου και της Γερουσίας.
Ναυπηγικό deal ONEX–Hanwha και ο νέος ρόλος της Ελευσίνας
Σε παράλληλο επίπεδο, η ONEX Shipyards, ιδιοκτήτρια των ναυπηγείων Ελευσίνας και Σύρου, υπογράφει συμφωνία με τη νοτιοκορεατική Hanwha Power Systems, έναν από τους μεγαλύτερους ομίλους της χώρας με ισχυρή παρουσία στις ΗΠΑ μέσω της εξαγοράς του Philly Shipyard το 2024. Τη συμφωνία υπογράφει ο CEO Πάνος Ξενοκώστας, παρουσία των υπουργών Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη και ΥΠΕΝ Σταύρου Παπασταύρου.
Το deal αφορά ναυπήγηση εμπορικών πλοίων στις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων LNG carriers και πλωτών τερματικών FSRU, στοιχείο που εντάσσει την ελληνική τεχνογνωσία στο αμερικανικό σχέδιο ενίσχυσης της εγχώριας ναυπηγικής και ναυτιλιακής βιομηχανίας. Την ίδια στιγμή, εντός Μαρτίου αναμένεται η προκήρυξη του διαγωνισμού του Υπερταμείου για το νέο λιμάνι της Ελευσίνας, με στόχο να αποτελέσει αντίπαλο δέος στον λιμένα Πειραιά που ελέγχεται από την Cosco.
Η συμμετοχή μεγάλων ομίλων και η πιθανή εμπλοκή της αμερικανικής DFC σε επενδυτικά σχήματα θα αποτελέσουν βαρόμετρο για το βάθος της αμερικανικής οικονομικής παρουσίας στην Ελλάδα και τη διασύνδεση λιμενικών, ναυπηγικών και ενεργειακών υποδομών σε ένα ενιαίο γεωοικονομικό αφήγημα.
Σχόλιο 
: Οι συμφωνίες στην Ουάσινγκτον αναβαθμίζουν θεαματικά τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακού και ναυπηγικού κόμβου, αλλά η πραγματική αξία τους θα κριθεί από δύο παράγοντες: αν ο Κάθετος Διάδρομος γίνει πράγματι φθηνή και προβλέψιμη διαδρομή για το αμερικανικό LNG και αν η Ελευσίνα εξελιχθεί σε λιμενικό και βιομηχανικό cluster με στέρεη χρηματοδότηση και σαφή αμερικανική δέσμευση. Χωρίς ρυθμιστική απλοποίηση, αυστηρό έλεγχο στις «γκρίζες» ροές ρωσικού αερίου και επιτάχυνση επενδύσεων, τα MoU κινδυνεύουν να μείνουν στο επίπεδο πολιτικών δηλώσεων αντί να μετατραπούν σε δεσμευτικά συμβόλαια και πραγματικές ροές κεφαλαίων.
#LNG #φυσικόαέριο #ΚάθετοςΔιάδρομος #Metlen #Shell #ONEX #Hanwha #Ελευσίνα #ενεργειακήασφάλεια
