Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και το μπλοκάρισμα των Στενών του Ορμούζ φέρνουν ξανά στο προσκήνιο εφιαλτικά σενάρια για τις τιμές ενέργειας. Αναλυτές προειδοποιούν ότι σε λίγα 24ωρα οι αγορές μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπες με τριψήφιες τιμές σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Η νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή μετατρέπεται ταχύτατα σε μείζονα ενεργειακή κρίση, με τις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου να βρίσκονται σε κατάσταση συναγερμού. Η αλυσίδα επιθέσεων του Ιράν σε δεξαμενόπλοια και το σχεδόν πλήρες «πάγωμα» της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ έχουν εγκλωβίσει εκατοντάδες πλοία στον Περσικό Κόλπο, στεγνώνοντας την προσφορά σε μια από τις πιο κρίσιμες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Το παράθυρο χρόνου πριν το σοκ τιμών
Σύμφωνα με διεθνείς αναλυτές, ο χρόνος για την αποφυγή ενός πραγματικού σοκ στις τιμές μετριέται πλέον σε ημέρες. Εάν οι διαταραχές στην περιοχή δεν εκτονωθούν μέσα σε τέσσερις έως πέντε ημέρες για το φυσικό αέριο και σε δύο έως τρεις εβδομάδες για το πετρέλαιο, τα σενάρια για τριψήφιες τιμές παύουν να είναι θεωρητικά. Οι προβολές μιλούν για πετρέλαιο που μπορεί να κινηθεί στα 100 δολάρια το βαρέλι ή και υψηλότερα, ενώ για το φυσικό αέριο στην Ευρώπη γίνονται αναφορές σε επίπεδα άνω των 100 ευρώ/MWh, τιμές που είχαν να εμφανιστούν από την αρχική φάση του πολέμου στην Ουκρανία.
Η ιδιαιτερότητα της τρέχουσας κρίσης είναι ότι συνδυάζει γεωπολιτικό κίνδυνο, φυσικές καταστροφές σε υποδομές και ήδη «σφιχτά» αποθέματα, ειδικά στο φυσικό αέριο. Αυτό εξηγεί γιατί η κίνηση των τιμών στο αέριο είναι σαφώς πιο βίαιη σε σχέση με το πετρέλαιο.
Φυσικό αέριο: Η αδύναμη κρίσιμη αλυσίδα
Το πλήγμα στις εγκαταστάσεις LNG του Κατάρ –που καλύπτει περίπου το 17% της παγκόσμιας προσφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου– λειτουργεί ως καταλύτης. Η επανεκκίνηση της υγροποίησης εκτιμάται ότι θα απαιτήσει τουλάχιστον δύο εβδομάδες, την ώρα που τα ευρωπαϊκά αποθέματα βρίσκονται γύρω στο 30%, επίπεδο ασυνήθιστα χαμηλό για την εποχή. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι τιμές φυσικού αερίου έχουν ήδη αυξηθεί περίπου 60% στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σχεδόν 80% στην Ασία.
Η Ασία, που παραδοσιακά απορροφά το μεγαλύτερο μέρος των ροών από τον Κόλπο, δείχνει τη μεγαλύτερη νευρικότητα. Εισαγωγείς «χτενίζουν» την παγκόσμια αγορά για φορτία από ΗΠΑ, Δυτική Αφρική και άλλες περιοχές, εκτοξεύοντας τους ναύλους από τον Ατλαντικό προς την Ασία σε ιστορικά υψηλά. Ήδη, αρκετά φορτία LNG με αρχικό προορισμό την Ευρώπη αλλάζουν ρότα, καθώς αγοραστές από χώρες όπως το Μπαγκλαντές και η Ινδία αναζητούν απεγνωσμένα φορτία, χωρίς όμως πάντα να μπορούν να ανταποκριθούν στις τιμές που ζητούν οι προμηθευτές.
Πετρέλαιο, διυλιστήρια και πολιτικές αντιδράσεις
Στο μέτωπο του πετρελαίου, οι κυβερνήσεις σε Ινδία, Κίνα, Ιαπωνία, Ταϊλάνδη και Ταϊβάν έχουν ήδη ζητήσει από τα τοπικά διυλιστήρια να αναστείλουν τις εξαγωγές ντίζελ και βενζίνης, επιχειρώντας να θωρακίσουν την εσωτερική αγορά απέναντι στο κύμα ανόδου των τιμών. Η κίνηση αυτή περιορίζει περαιτέρω τη διεθνή προσφορά προϊόντων διύλισης, με άμεσο αντίκτυπο στην Ευρώπη, όπου το ντίζελ αποτελεί κρίσιμο καύσιμο για μεταφορές και βιομηχανία.
Παράλληλα, η υπόσχεση του Ντόναλντ Τραμπ για ναυτική συνοδεία και ασφάλιση των πλοίων στα Στενά του Ορμούζ δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί, πιθανώς επειδή τα αμερικανικά πλοία έχουν άλλες προτεραιότητες σε επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Ακόμη όμως και αν το Ορμούζ ανοίξει σύντομα, η επιστροφή στην ομαλότητα δεν θα είναι άμεση: θα απαιτηθεί χρόνος για την ανακυκλοφορία πληρωμάτων από την εμπόλεμη ζώνη και για την επανεκκίνηση μονάδων όπως αυτές του LNG στο Κατάρ, όπου οι διαδικασίες εκκίνησης είναι εξαιρετικά σύνθετες και χρονοβόρες.
Σχόλιο 
: Η κρίση στον Περσικό αναδεικνύει πόσο εύθραυστη παραμένει η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και της Ασίας, παρά τη μερική διαφοροποίηση μετά την Ουκρανία. Αν οι διαταραχές παραταθούν, το ενεργειακό σοκ κινδυνεύει να μεταφραστεί σε νέο κύμα πληθωρισμού και επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης, επαναφέροντας στο τραπέζι σενάρια αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής και έντονης μεταβλητότητας στις αγορές.
#ενέργεια #πετρέλαιο #φυσικόΑέριο #LNG #ΜέσηΑνατολή #Ιράν
