Παρά τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη και δεκάδων στελεχών, η ιρανική εξουσία δείχνει ανθεκτική. Η δομή των Φρουρών της Επανάστασης εξηγεί γιατί το καθεστώς δεν καταρρέει.
Δεκαοκτώ ημέρες μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων στο Ιράν, με τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και την εξόντωση κορυφαίων πολιτικών και στρατιωτικών στελεχών, πολλοί ανέμεναν ότι ο πυρήνας ισχύος της Ισλαμικής Δημοκρατίας θα είχε καταρρεύσει. Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ πιο σύνθετη: το σύστημα εξουσίας έχει απορροφήσει το αρχικό σοκ και συνεχίζει να λειτουργεί, έστω τραυματισμένο.
Αποκεντρωμένη ισχύς και επιχειρησιακή αντοχή των Φρουρών
Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) παραμένει ο κεντρικός στρατιωτικός βραχίονας της Τεχεράνης, διεξάγοντας επιχειρήσεις σε πολλαπλά μέτωπα εναντίον στόχων των ΗΠΑ, του Ισραήλ και γειτονικών αραβικών κρατών. Παρά τους χιλιάδες στόχους που, σύμφωνα με Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ, έχουν πληγεί εντός Ιράν, η Τεχεράνη εξακολουθεί να εξαπολύει πυραυλικές και μη επανδρωμένες επιθέσεις σε πόλεις του Ισραήλ, αλλά και σε υποδομές στον Περσικό Κόλπο.
Κλειδί αυτής της αντοχής είναι η μετάβαση των Φρουρών από μια κλασική ιεραρχική δομή σε ένα δικτυωμένο, αποκεντρωμένο μοντέλο διοίκησης. Επαρχιακές διοικήσεις διαθέτουν πλέον ευρεία αυτονομία και μπορούν να επιχειρούν ακόμη και μερικώς αποκομμένες από το κέντρο. Σε αυτό προστίθεται το βάθος άμυνας του Ιράν, με υπόγειες πυραυλικές εγκαταστάσεις και διασπορά οπλικών συστημάτων, που καθιστούν ανέφικτη την ταχεία εξουδετέρωση των στρατιωτικών του δυνατοτήτων.
Χαρακτηριστικό της κλιμάκωσης είναι ότι, σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM), το Ιράν έχει πραγματοποιήσει πάνω από 300 επιθέσεις σε χώρες όπως το Ομάν, η Σαουδική Αραβία, η Ιορδανία, η Κύπρος, η Τουρκία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Ιράκ και το Κουβέιτ μέσα σε δύο εβδομάδες. Η Σαουδική Αραβία δηλώνει ότι έχει αναχαιτίσει περισσότερα από 60 drones σε μία μόλις νύχτα, ενώ τα ΗΑΕ αναφέρουν θύματα από θραύσματα ιρανικών βλημάτων στο Αμπού Ντάμπι.
Καθεστώς σε κρίση, όχι όμως στο χείλος της κατάρρευσης
Παράλληλα με τη στρατιωτική διάσταση, αναλυτές επισημαίνουν ότι η δομή του ιρανικού καθεστώτος καθιστά απίθανη μια γρήγορη κατάρρευση. Οι Φρουροί δεν είναι απλώς στρατός: ελέγχουν ιδεολογικούς μηχανισμούς, δίκτυα παραστρατιωτικών οργανώσεων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή –με αιχμή τη Δύναμη Κουντς– και ένα εκτεταμένο οικονομικό σύμπλεγμα, στο οποίο δεσπόζει ο κατασκευαστικός όμιλος Khatam-al-Anbia, με στρατηγικά έργα και επενδύσεις δισεκατομμυρίων.
Αυτή η οργανική διαπλοκή στρατιωτικής, οικονομικής και ιδεολογικής ισχύος δημιουργεί ένα πλέγμα αλληλεξαρτήσεων, όπου η απώλεια της εξουσίας δεν είναι απλώς πολιτική αλλαγή, αλλά υπαρξιακή απειλή για χιλιάδες στελέχη. Γι’ αυτό και η προοπτική εσωτερικής διάλυσης μοιάζει περισσότερο με τα χαοτικά παραδείγματα Συρίας ή Αφγανιστάν, παρά με μια ελεγχόμενη μετάβαση.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο στόχος των ΗΠΑ και του Ισραήλ, όπως εκτιμούν ειδικοί, δεν είναι αναγκαστικά η πλήρης κατάρρευση του ιρανικού κράτους, αλλά η σταδιακή αποδυνάμωση των στρατιωτικών του δυνατοτήτων, η επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ και η ενθάρρυνση εσωτερικών πιέσεων μέσω στοχευμένων πληγμάτων σε θεσμούς ασφαλείας. Ένα αποδυναμωμένο, αλλά λειτουργικό ιρανικό σύστημα μπορεί να θεωρείται πιο προβλέψιμο από ένα επικίνδυνο κενό εξουσίας στην καρδιά της Μέσης Ανατολής.
Ωστόσο, η Τεχεράνη δείχνει αποφασισμένη να συνεχίσει. Ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί αποκλείει κατάπαυση του πυρός όσο συνεχίζονται οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, ενώ η σκόπιμη αποσταθεροποίηση στο Στενό του Ορμούζ αυξάνει την πίεση στις διεθνείς αγορές ενέργειας και στην παγκόσμια οικονομία. Η πιο ρεαλιστική πρόβλεψη, σύμφωνα με τους αναλυτές, είναι η συνέχιση του πολέμου, είτε στην παρούσα ένταση είτε σε ακόμη πιο διευρυμένη μορφή.
Σχόλιο 
: Η ανθεκτικότητα του ιρανικού καθεστώτος υπογραμμίζει ότι η στρατιωτική ισχύς, όταν είναι βαθιά ενσωματωμένη σε οικονομικά και ιδεολογικά δίκτυα, δεν καταρρέει με την εξόντωση προσώπων. Για τις αγορές ενέργειας και την παγκόσμια ασφάλεια, αυτό σημαίνει παρατεταμένη αβεβαιότητα, με τον Περσικό Κόλπο να παραμένει το πιο εύφλεκτο γεωπολιτικό σημείο του πλανήτη.
#Ιράν #ΦρουροίΤηςΕπανάστασης #ΗΠΑ #Ισραήλ #ΜέσηΑνατολή
