Η ισραηλινή ηγεσία προαναγγέλλει έντονη κλιμάκωση των επιθέσεων κατά του Ιράν, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ μιλά για σταδιακή αποκλιμάκωση. Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις διασταυρώνονται με κρίσιμες ενεργειακές και γεωπολιτικές ισορροπίες.
Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν εισέρχεται σε ακόμη πιο επικίνδυνη φάση, καθώς η Ιερουσαλήμ προαναγγέλλει κλιμάκωση των πληγμάτων, την ώρα που η Ουάσιγκτον αφήνει να εννοηθεί ότι εξετάζει σενάριο «σταδιακού τερματισμού» της επιχείρησης. Οι εξελίξεις διαμορφώνουν ένα περίπλοκο μωσαϊκό στρατιωτικών κινήσεων, ενεργειακών πιέσεων και διπλωματικών παρεμβάσεων, με άμεσες επιπτώσεις για την παγκόσμια οικονομία.
Κλιμάκωση από Ισραήλ, αμφίσημα μηνύματα από ΗΠΑ
Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατζ δήλωσε ότι η ένταση των πληγμάτων από τις Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις και τον αμερικανικό στρατό κατά του «ιρανικού τρομοκρατικού καθεστώτος» και της στρατιωτικής του υποδομής «θα αυξηθεί σημαντικά» την ερχόμενη εβδομάδα. Όπως τόνισε, οι επιθέσεις θα στοχεύσουν την ηγεσία της Τεχεράνης με στόχο «αποκεφαλισμό των διοικητών» και καταστροφή κρίσιμων στρατηγικών δυνατοτήτων.
Οι δηλώσεις αυτές ήρθαν λίγες ώρες μετά τις αναφορές του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ότι εξετάζει «winding down» των επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, η ταυτόχρονη ανακοίνωση αποστολής επιπλέον αμερικανικών πολεμικών πλοίων και πεζοναυτών στην περιοχή υπονομεύει την αξιοπιστία της ρητορικής περί άμεσης αποκλιμάκωσης και δείχνει μάλλον αναδιάταξη παρά τερματισμό της εκστρατείας.
Σε επιχειρησιακό επίπεδο, οι Ισραηλινοί ανακοίνωσαν ότι έπληξαν δεκάδες στόχους στην Τεχεράνη, συμπεριλαμβανομένης εγκατάστασης που, σύμφωνα με τους ίδιους, σχετίζεται με την παραγωγή και ανάπτυξη εξαρτημάτων βαλλιστικών πυραύλων. Παράλληλα, η Τεχεράνη συνεχίζει τις δικές της επιθέσεις, με αναφορές για εκτόξευση δύο βαλλιστικών πυραύλων μέσου βεληνεκούς κατά της αμερικανοβρετανικής βάσης Ντιέγκο Γκαρσία στον Ινδικό Ωκεανό.
Πυρηνικός κίνδυνος, ρωσική παρέμβαση και ενεργειακό σοκ
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επίθεση στο πυρηνικό συγκρότημα του Νατάνζ στο κεντρικό Ιράν, που χρησιμοποιείται για εμπλουτισμό ουρανίου. Ιρανικά μέσα αποδίδουν το πλήγμα σε ΗΠΑ και Ισραήλ, ενώ η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) επιβεβαίωσε ότι ενημερώθηκε από την Τεχεράνη και ότι, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα εκτιμήσεις, δεν έχει υπάρξει διαρροή ραδιενέργειας. Ο επικεφαλής της IAEA Ραφαέλ Γκρόσι κάλεσε όλες τις πλευρές σε αυτοσυγκράτηση για την αποφυγή πυρηνικού ατυχήματος.
Η Μόσχα, μέσω της εκπροσώπου του ρωσικού ΥΠΕΞ Μαρίας Ζαχάροβα, κατήγγειλε την επίθεση ως «κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου», κατηγορώντας ΗΠΑ και Ισραήλ ότι αγνοούν τον κίνδυνο για αμάχους και για το περιβάλλον. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν, σε μήνυμά του για το περσικό Νεβρόζ, επανέλαβε ότι η Ρωσία παραμένει «πιστός φίλος και αξιόπιστος εταίρος» του Ιράν, αν και η Μόσχα έχει δημόσια ταχθεί κατά της προοπτικής ιρανικής πυρηνικής βόμβας.
Στο ενεργειακό μέτωπο, ο πόλεμος έχει εκτινάξει τις τιμές πετρελαίου, με τις επιθέσεις σε τάνκερ και τη ντε φάκτο διαταραχή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ να περιορίζουν τη ροή περίπου του ενός πέμπτου του παγκόσμιου πετρελαίου. Οι ΗΠΑ, σε μια ασυνήθιστη κίνηση, ανακοίνωσαν προσωρινή άρση κυρώσεων σε ιρανικό πετρέλαιο που ήδη βρίσκεται σε δεξαμενόπλοια, έως τις 19 Απριλίου, με στόχο να διοχετευθούν επιπλέον βαρέλια στην αγορά και να συγκρατηθούν οι τιμές.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, η Ευρωπαϊκή Ένωση καλεί τα κράτη-μέλη να επιδείξουν ευελιξία στους στόχους πλήρωσης των αποθηκών φυσικού αερίου, δεδομένης της νέας κρίσης που προκαλεί ο πόλεμος με το Ιράν, σε συνέχεια των σοκ που είχαν ήδη προκληθεί από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Σε περιφερειακό επίπεδο, η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε πάνω από 20 ιρανικά drones, ενώ καταδίκασε και τα ισραηλινά πλήγματα σε συριακές στρατιωτικές εγκαταστάσεις ως «επιθετικότητα» και παραβίαση της συριακής κυριαρχίας. Η όξυνση αυτή υπογραμμίζει τον κίνδυνο γενικευμένης ανάφλεξης σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, με τις αγορές ενέργειας και την παγκόσμια ναυτιλία σε καθεστώς αυξημένου συναγερμού.
Σχόλιο 
: Η σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ–Ιράν μετατρέπεται από περιορισμένη στρατιωτική επιχείρηση σε πολυεπίπεδη κρίση ασφάλειας και ενέργειας. Η ρητορική περί «αποκλιμάκωσης» από την Ουάσιγκτον δεν συμβαδίζει με τις κινήσεις επί του πεδίου, ενώ η Ιερουσαλήμ φαίνεται αποφασισμένη να επιτύχει μέγιστη αποδυνάμωση του ιρανικού καθεστώτος, ακόμη και με κίνδυνο πυρηνικού ατυχήματος ή περιφερειακής ανάφλεξης. Για την Ευρώπη –και κατ’ επέκταση για την Ελλάδα– το διακύβευμα είναι διπλό: διασφάλιση ενεργειακών ροών σε εύλογες τιμές και αποφυγή περαιτέρω αποσταθεροποίησης σε μια περιοχή ζωτικής σημασίας για το εμπόριο και τη ναυτιλία.
#Ιράν #Ισραήλ #ΗΠΑ #ΜέσηΑνατολή #Ενέργεια
