Το ψηφιακό ευρώ περνά στην τελική φάση πριν από την υιοθέτησή του, με πολιτική στήριξη από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και σαφή στόχο τη μείωση της εξάρτησης από τις αμερικανικές κάρτες. Πίσω από το θεσμικό πλαίσιο, διαμορφώνεται ένα νέο τοπίο πληρωμών με γεωπολιτικές, τραπεζικές και τεχνολογικές προεκτάσεις.
Το ψηφιακό ευρώ περνά στην τελική φάση πριν από την υιοθέτησή του, με την ΕΚΤ να εξασφαλίζει κρίσιμη στήριξη από την Επιτροπή Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Στόχος είναι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας στις πληρωμές, σε ένα περιβάλλον επιδεινούμενων διατλαντικών σχέσεων και αυξανόμενης ανησυχίας για την εξάρτηση από Visa και Mastercard.
Ψηφιακό ευρώ: εργαλείο κυριαρχίας ή τεχνολογική αναβάθμιση;
Έπειτα από έξι χρόνια προετοιμασίας, το σχέδιο της ΕΚΤ αποκτά επείγοντα χαρακτήρα μετά την επιστροφή Τραμπ στον Λευκό Οίκο και την επιβολή δασμών ακόμη και σε παραδοσιακούς εταίρους όπως η ΕΕ. Στις Βρυξέλλες κυριαρχεί ο φόβος ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν τη δεσπόζουσα θέση τους στα διεθνή δίκτυα πληρωμών ως μέσο πολιτικής και οικονομικής πίεσης.
Το ψηφιακό ευρώ σχεδιάζεται ως ενιαίο μέσο πληρωμής για αγορές σε καταστήματα, στο διαδίκτυο και μεταξύ ιδιωτών, ανεξάρτητα από τη χώρα της ζώνης του ευρώ. Οποιοσδήποτε πολίτης θα μπορεί να ανοίγει ψηφιακό πορτοφόλι μέσω τραπεζικού λογαριασμού ή με κατάθεση μετρητών, ενώ οι συναλλαγές θα γίνονται με κάρτα ή κινητό, αλλά με τα χρήματα να τα διαχειρίζεται απευθείας η ΕΚΤ.
Ταχύτητα, κόστος, ανθεκτικότητα: τι αλλάζει για επιχειρήσεις και πολίτες
Οι πληρωμές σε ψηφιακό ευρώ θα εκκαθαρίζονται άμεσα, σε αντίθεση με τις σημερινές κάρτες όπου ο έμπορος πληρώνεται με καθυστέρηση. Δεν θα επιβάλλονται χρεώσεις στις συναλλαγές, καθιστώντας το μέσο δωρεάν για τους καταναλωτές και οικονομικά ελκυστικό για τους εμπόρους που σήμερα επιβαρύνονται με προμήθειες προς διεθνείς παρόχους καρτών.
Καθοριστικό στοιχείο είναι και η λειτουργία εκτός σύνδεσης, που επιτρέπει πληρωμές χωρίς διαδίκτυο ή ακόμη και με διακοπή ρεύματος. Τα πρόσφατα περιστατικά σε Ισπανία, Πορτογαλία και Μαγιότ ανέδειξαν τα κενά των υφιστάμενων συστημάτων, με το ψηφιακό ευρώ να παρουσιάζεται ως κρίσιμο εργαλείο ανθεκτικότητας για τις ευρωπαϊκές υποδομές πληρωμών.
Ιδιωτικότητα και έλεγχος: το ευρωπαϊκό μοντέλο απέναντι στην Κίνα
Η ΕΚΤ επιχειρεί να διαφοροποιηθεί ρητά από το κινεζικό παράδειγμα, όπου το ψηφιακό γουάν χρησιμοποιήθηκε για περιορισμούς σε τομείς όπως τα τυχερά παιχνίδια και για στενή παρακολούθηση συναλλαγών. Στην ευρωπαϊκή εκδοχή, η δέσμευση είναι ότι τις λεπτομέρειες κάθε πληρωμής θα γνωρίζουν μόνο πληρωτής και δικαιούχος, ενώ οι ενδιάμεσοι θα βλέπουν μόνο τα απολύτως αναγκαία δεδομένα.
Για μικρές συναλλαγές εκτός σύνδεσης προβλέπεται ακόμη μεγαλύτερη προστασία απορρήτου, χωρίς όμως πλήρη ανωνυμία όπως στα μετρητά. Η ΕΚΤ οφείλει ταυτόχρονα να τηρεί κανόνες κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, αναζητώντας ισορροπία ανάμεσα στην ιχνηλασιμότητα και την προστασία της ιδιωτικότητας.
Κρυπτονομίσματα, stablecoins και οι κόκκινες γραμμές του σχεδιασμού
Σε αντίθεση με κρυπτονομίσματα όπως το «bitcoin» ή το «ether» που εμφανίζουν έντονες διακυμάνσεις και δεν έχουν θεσμικό εγγυητή, το ψηφιακό ευρώ θα αποτελεί νόμιμο χρήμα όπως τα κέρματα και τα τραπεζογραμμάτια. Ακόμη και σε σχέση με τα stablecoins, που στηρίζονται σε νομίσματα αλλά εκδίδονται από ιδιωτικές εταιρείες, η διαφορά είναι ότι η αξία του ψηφιακού ευρώ θα εγγυάται από κεντρική τράπεζα.
Το κανονιστικό πλαίσιο προβλέπει επίσης ότι το ψηφιακό ευρώ δεν θα αποφέρει τόκους ούτε θα έχει κόστος για τους χρήστες, ώστε να μην λειτουργεί ως ανταγωνιστικό αποταμιευτικό προϊόν. Έτσι επιχειρείται να περιοριστεί ο κίνδυνος μαζικής μεταφοράς καταθέσεων από τις εμπορικές τράπεζες προς το νέο μέσο.
Πολιτικοί συμβιβασμοί, όρια χρήσης και χρονοδιάγραμμα
Η πρόταση εγκρίθηκε σε επίπεδο επιτροπής, αλλά η καταψήφιση από την ομάδα «Europe of Sovereign Nations» αυξάνει την πιθανότητα νέας ψηφοφορίας στην ολομέλεια. Αν δεν υπάρξουν αντιρρήσεις, αναμένονται διαπραγματεύσεις με Συμβούλιο και Κομισιόν, με στόχο οριστική έγκριση του κανονισμού έως το τέλος του έτους και πιλοτική εφαρμογή δώδεκα μηνών από το δεύτερο εξάμηνο του επόμενου έτους, πριν από πλήρη κυκλοφορία το 2029.
Για να κατευναστούν οι ανησυχίες των τραπεζών, οι Ευρωβουλευτές προτείνουν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μετά από εισήγηση της ΕΚΤ, να ορίζει ανώτατο όριο ψηφιακών ευρώ ανά χρήστη, με επανεξέταση τουλάχιστον ανά διετία. Οι επιχειρήσεις δεν θα μπορούν να διακρατούν ψηφιακά ευρώ πάνω από 24 ώρες, ενώ η αρχιτεκτονική διατηρεί τις εμπορικές τράπεζες στο επίκεντρο της διανομής, όπως επισημαίνει και η οργάνωση «Positive Money Europe».
SBC Red Line
Πίσω από τη συζήτηση για το ψηφιακό ευρώ κρύβεται ουσιαστικά η ανησυχία ότι η Ευρώπη μπορεί να βρεθεί «αποσυνδεδεμένη» από τα αμερικανικά δίκτυα πληρωμών σε μια στιγμή γεωπολιτικής έντασης. Η κίνηση δεν είναι απλώς τεχνολογική αναβάθμιση, αλλά ασπίδα απέναντι σε έναν πιθανό χρηματοπιστωτικό εκβιασμό.
Για τις επιχειρήσεις, ιδίως το λιανεμπόριο και τις μικρές εταιρείες, οι άμεσες πληρωμές χωρίς προμήθειες υπόσχονται βελτίωση ρευστότητας και συμπίεση κόστους συναλλαγών. Ταυτόχρονα όμως, τα όρια διακράτησης και ο ρόλος των τραπεζών σημαίνουν ότι δεν πρόκειται για «δωρεάν» εναλλακτική απέναντι στο υφιστάμενο τραπεζικό μοντέλο.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η ΕΕ τρέχει να προλάβει Κίνα, Ινδία και Βραζιλία, ενώ οι ΗΠΑ επιλέγουν προς το παρόν να μείνουν εκτός ψηφιακού νομίσματος κεντρικής τράπεζας. Το στοίχημα για την Ευρώπη είναι αν θα καταφέρει να συνδυάσει κυριαρχία στις πληρωμές με πραγματική προστασία ιδιωτικότητας και σταθερότητα στο τραπεζικό σύστημα.
Διαβάστε επίσης:
Πιερρακάκης ζητά η Ευρώπη να επενδύσει στον εαυτό της
#ψηφιακόευρώ #ΕΚΤ #ΕυρωπαϊκόΚοινοβούλιο #ηλεκτρονικέςπληρωμές #ευρωπαϊκήκυριαρχία #τράπεζες #ιδιωτικότητα #κρυπτονομίσματα #stablecoins #Visa #Mastercard #κανονισμόςΕΕ #γεωπολιτική #ανθεκτικότητασυστημάτωνπληρωμών #ευρωπαϊκήοικονομία
