Τα ακριβά καύσιμα δεν «φουσκώνουν» τα κρατικά έσοδα, αλλά τα ροκανίζουν με τρόπο που πλέον αποτυπώνεται καθαρά στα στοιχεία του προϋπολογισμού. Η εκρηκτική άνοδος των τιμών έχει χτυπήσει την κατανάλωση, αφήνοντας σημαντική τρύπα στα έσοδα από φόρους καυσίμων.
Τα ακριβά καύσιμα δεν «φουσκώνουν» τα κρατικά έσοδα, αλλά αντίθετα τα πιέζουν, καθώς η κατανάλωση κάνει «βουτιά» κάθε φορά που η αντλία ανεβαίνει. Τα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου δείχνουν ότι η απώλεια όγκου πωλήσεων ακυρώνει το όποιο όφελος από τον αυξημένο ΦΠΑ λόγω υψηλότερων τιμών.
Πώς τα ακριβά καύσιμα γυρνούν μπούμερανγκ στα κρατικά έσοδα;
Η ζήτηση για αμόλυβδη και diesel αποδεικνύεται ιδιαίτερα ελαστική: η άνοδος της τιμής οδήγησε σε αισθητή μείωση της κατανάλωσης στο πρώτο εξάμηνο. Οι εισπράξεις από Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στα καύσιμα περιορίστηκαν στα 1,822 δισ. ευρώ από 2,033 δισ. ευρώ πέρυσι, αντανακλώντας καθαρά τη συρρίκνωση του όγκου πωλήσεων.
Ο μηχανισμός είναι απλός: ο ΕΦΚ στα καύσιμα εξαρτάται αποκλειστικά από τις ποσότητες που πωλούνται, όχι από την τιμή. Κάθε λίτρο αμόλυβδης προσθέτει περίπου 0,70 € στα δημόσια έσοδα και κάθε λίτρο πετρελαίου κίνησης περίπου 0,41 €, άρα κάθε χαμένο λίτρο μεταφράζεται αυτομάτως σε απώλεια για τον προϋπολογισμό.
ΦΠΑ συν και ΕΦΚ μείον: Το καθαρό αποτέλεσμα στον προϋπολογισμό
Η αύξηση της τιμής στο πρώτο εξάμηνο όντως ενίσχυσε τα έσοδα από ΦΠΑ στα καύσιμα, προσθέτοντας περίπου 34 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, το ποσό αυτό είναι πολύ μικρό για να αντισταθμίσει τη «ζημιά» άνω των 200 εκατ. ευρώ από τη μείωση του όγκου που φορολογείται με ΕΦΚ.
Συνολικά, τα φορολογικά έσοδα από καύσιμα έχουν επηρεαστεί αρνητικά κατά τουλάχιστον 180 εκατ. ευρώ στο εξάμηνο λόγω της ακρίβειας, χωρίς καν να υπολογίζεται το κόστος των επιδοτήσεων. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η στρατηγική «αφήνουμε την τιμή ψηλά για να εισπράξουμε περισσότερο» δεν λειτουργεί σε μια αγορά με τόσο έντονη ελαστικότητα ζήτησης.
Η επιδότηση diesel, το δημοσιονομικό κόστος και ο κίνδυνος παράτασης
Πέρα από τη μείωση των εσόδων, ο προϋπολογισμός επιβαρύνεται και από την επιδότηση των καυσίμων, κυρίως στο πετρέλαιο κίνησης. Για να μειωθεί η τιμή του diesel κατά περίπου 0,10 € το λίτρο, απαιτούνται περί τα 30 εκατ. ευρώ τον μήνα, ποσό που προστίθεται στο δημοσιονομικό κόστος της ενεργειακής κρίσης.
Αν η ακρίβεια στα πρατήρια παραταθεί, η ζημιά για τον κρατικό προϋπολογισμό μπορεί να φτάσει έως και τα 60 εκατ. ευρώ, συνδυάζοντας χαμένα έσοδα και επιπλέον δαπάνες. Αυτό δημιουργεί ένα δύσκολο δίλημμα πολιτικής: συνέχιση της στήριξης για να ανακουφιστούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις ή περιορισμός των παρεμβάσεων για να προστατευθεί ο δημοσιονομικός στόχος.
SBC Red Line
Το αφήγημα ότι «το κράτος κερδίζει από τα ακριβά καύσιμα» διαψεύδεται πλέον από τα ίδια τα νούμερα του προϋπολογισμού. Όταν η ζήτηση είναι τόσο ελαστική, κάθε επιπλέον λεπτό στην αντλία κόβει λίτρα, άρα και έσοδα, πολύ γρηγορότερα από όσο αυξάνει τον ΦΠΑ.
Για τις επιχειρήσεις μεταφορών και τις μικρές εταιρείες με υψηλό ενεργειακό κόστος, η παρατεταμένη ακρίβεια στα καύσιμα σημαίνει συμπίεση περιθωρίων και ανάγκη αναπροσαρμογής τιμολογίων. Οι αποφάσεις της κυβέρνησης για φόρους και επιδοτήσεις στα καύσιμα θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό την ανταγωνιστικότητα κρίσιμων κλάδων.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η χώρα δεν μπορεί να βασίζεται διαχρονικά σε φόρους κατανάλωσης καυσίμων ως δημοσιονομικό «μαξιλάρι». Η μετάβαση σε πιο αποδοτική χρήση ενέργειας και σε εναλλακτικά καύσιμα θα αλλάξει οριστικά τη φορολογική βάση, αναγκάζοντας το Δημόσιο να αναζητήσει πιο βιώσιμες πηγές εσόδων.
#ακριβάκαύσιμα #κρατικόςπροϋπολογισμός #ΕΦΚκαυσίμων #ΦΠΑκαυσίμων #δημοσιονομικόέλλειμμα #τιμέςκαυσίμων #πετρέλαιοκίνησης #αμόλυβδηβενζίνη #φορολογικάέσοδα #επιδότησηκαυσίμων #ελληνικήοικονομία #ενεργειακόκόστος #κατανάλωσηκαυσίμων #πρωτογενέςπλεόνασμα
