Η Ευρωπαϊκή Ένωση πλησιάζει περισσότερο από ποτέ στην ενεργοποίηση του νέου αντιεξαναγκαστικού μηχανισμού της απέναντι στις ΗΠΑ, ως απάντηση στις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για δασμούς λόγω Γροιλανδίας. Η σύμπλευση Παρισιού και Βερολίνου, αλλά και η πίεση από τη βιομηχανία, μετατρέπει την ευρωπαϊκή στάση από αμυντική σε αποτρεπτική.
Οι ηγέτες της ΕΕ σκληραίνουν αισθητά τη γραμμή τους απέναντι στην Ουάσιγκτον, μετά την προαναγγελία του Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή δασμού 10% σε κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ που αντιτίθενται στα σχέδιά του για τη Γροιλανδία – μεταξύ αυτών Γαλλία, Γερμανία, Δανία, Κάτω Χώρες, Ηνωμένο Βασίλειο, Νορβηγία, Σουηδία και Φινλανδία. Η κλιμάκωση με απειλή ακόμη και δασμών 200% σε γαλλικό κρασί και σαμπάνια έχει προκαλέσει συναγερμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Το «εμπορικό μπαζούκα» της ΕΕ στο τραπέζι
Στο έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις Βρυξέλλες, Γαλλία και Γερμανία εμφανίζονται έτοιμες να ζητήσουν από την Κομισιόν να προετοιμάσει την ενεργοποίηση του Anti-Coercion Instrument (ACI) – του λεγόμενου «εμπορικού μπαζούκα» της ΕΕ. Πρόκειται για ένα νέο εργαλείο που επιτρέπει στην Ένωση να απαντά σε εξαναγκαστικές οικονομικές ενέργειες τρίτων χωρών με ένα ευρύ φάσμα μέτρων: από τιμωρητικούς δασμούς και περιορισμούς εξαγωγών στρατηγικών προϊόντων, έως αποκλεισμό εταιρειών από δημόσιους διαγωνισμούς.
Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι, πέρα από τον ACI, συζητείται και η άμεση ενεργοποίηση προγενέστερου πακέτου αντιποίνων, με δασμούς σε αμερικανικές εξαγωγές αξίας περίπου 93 δισ. ευρώ. Σενάριο είναι να επιβληθούν πρώτα οι στοχευμένοι δασμοί και παράλληλα η Κομισιόν να κινήσει την πιο σύνθετη διαδικασία του αντιεξαναγκαστικού μηχανισμού.
Η τελική μορφή της ευρωπαϊκής απάντησης θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ομιλία Τραμπ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός. Ευρωπαίοι ηγέτες προσπαθούν να κλείσουν διμερείς συναντήσεις μαζί του στο περιθώριο της συνόδου, επιχειρώντας να τον αποτρέψουν από την υλοποίηση των απειλών, αλλά παράλληλα προετοιμάζονται για το χειρότερο.
Σύγκλιση Παρισιού – Βερολίνου και πίεση για ενότητα
Η Γαλλία, με τον Εμανουέλ Μακρόν, είναι ο βασικός «αρχιτέκτονας» της σκληρής γραμμής και της χρήσης του ACI κατά της Ουάσιγκτον. Αρχικά πολλές πρωτεύουσες εμφανίζονταν επιφυλακτικές, φοβούμενες κλιμάκωση και κόστος για τις εξαγωγές τους. Ωστόσο, το Βερολίνο μετακινήθηκε σταδιακά, με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς να δηλώνει ότι «υπάρχει ένα σετ εργαλείων στη διάθεσή μας· δεν θέλουμε να το χρησιμοποιήσουμε, αλλά αν χρειαστεί, θα το κάνουμε».
Καθοριστικός παράγοντας για τη γερμανική μεταστροφή ήταν η στάση της βιομηχανίας. Ο πρόεδρος της ένωσης γερμανών κατασκευαστών μηχανημάτων VDMA, Μπέρτραμ Καβλατ, κάλεσε ανοιχτά τις Βρυξέλλες να εξετάσουν τη χρήση του αντιεξαναγκαστικού εργαλείου, παρότι ο κλάδος του έχει ήδη πληγεί δυσανάλογα από τους αμερικανικούς δασμούς. Το μήνυμα είναι σαφές: χωρίς αξιόπιστο αποτρεπτικό μηχανισμό, ο κίνδυνος μόνιμης αβεβαιότητας για τις επιχειρήσεις είναι μεγαλύτερος από το βραχυπρόθεσμο κόστος μιας σκληρής απάντησης.
Για την ενεργοποίηση του ACI απαιτείται ενισχυμένη πλειοψηφία – τουλάχιστον 15 κράτη-μέλη στο Συμβούλιο. Οι Βρυξέλλες ποντάρουν ιδιαίτερα στην Ιταλία της Τζόρτζια Μελόνι, στενής συμμάχου του Τραμπ, ως τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ, ώστε να σταλεί μήνυμα ενότητας. Προς το παρόν, η Ρώμη προκρίνει τη συνέχιση της αποκλιμάκωσης μέσω διαλόγου, ενώ η θέση της Πολωνίας παραμένει θολή, όμως η σύγκλιση Γαλλίας – Γερμανίας αυξάνει δραστικά την πολιτική πίεση σε Ρώμη και Βαρσοβία.
Σε αντίθεση με το 2025, όταν η ΕΕ υποχώρησε την τελευταία στιγμή μπροστά στον κίνδυνο ανοιχτού εμπορικού πολέμου μετά τους μονομερείς δασμούς Τραμπ, διπλωμάτες εκτιμούν ότι σήμερα οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έχουν «μεγαλύτερη ανοχή στον πόνο» και θεωρούν πως η μη αντίδραση θα ενθαρρύνει περαιτέρω μονομερείς κινήσεις από την Ουάσιγκτον.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η συζήτηση γύρω από τον αντιεξαναγκαστικό μηχανισμό είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια τεχνική εμπορική διαμάχη: αποτελεί τεστ κυριαρχίας για την ΕΕ. Αν η Ένωση δεν αποδείξει ότι μπορεί να αντισταθεί ακόμη και σε σύμμαχο όπως οι ΗΠΑ, κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε μόνιμη θέση «κανόνας χωρίς ισχύ». Για την Ελλάδα, που εξαρτάται από τις εξαγωγές και τις επενδύσεις και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού, το διακύβευμα είναι μια ΕΕ ικανή να διαπραγματεύεται από θέση ισχύος, αλλά και αρκετά ψύχραιμη ώστε να αποφύγει έναν ανεξέλεγκτο εμπορικό πόλεμο.
#ΕΕ #ΗΠΑ #Τραμπ #Δασμοί #Εμπόριο
