Ο πρώην ηγέτης των Σοσιαλιστών Αντόνιο Ζοζέ Σεγούρο φαίνεται να κερδίζει τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών στην Πορτογαλία, σύμφωνα με τις πρώτες προβολές. Την ίδια στιγμή, ο ακροδεξιός Αντρέ Βεντούρα εδραιώνει την επιρροή του, διεκδικώντας θέση στον δεύτερο γύρο.
Οι προεδρικές εκλογές στην Πορτογαλία εξελίσσονται σε κρίσιμο τεστ για την αντοχή του κεντροαριστερού χώρου και την ανοδική δυναμική της άκρας δεξιάς στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τα exit polls της Καθολικής Πανεπιστημίου Πορτογαλίας, ο Αντόνιο Ζοζέ Σεγούρο, πρώην επικεφαλής του Σοσιαλιστικού Κόμματος, αναδεικνύεται πρώτος στον πρώτο γύρο, με εκτιμώμενο ποσοστό 30%-35%.
Η μάχη για τον δεύτερο γύρο και ο ρόλος της άκρας δεξιάς
Καθώς κανένας υποψήφιος δεν εξασφάλισε απόλυτη πλειοψηφία, ο Σεγούρο οδεύει σε δεύτερο γύρο στις 8 Φεβρουαρίου απέναντι στον δεύτερο της κούρσας. Οι προβολές δίνουν προβάδισμα για τη δεύτερη θέση στον Αντρέ Βεντούρα, ηγέτη του ακροδεξιού κόμματος Chega, με 20%-24%, οριακά μπροστά από τον φιλελεύθερο ευρωβουλευτή Ζουάο Κοτρίμ ντε Φιγκειρέντο, που κινείται μεταξύ 17% και 21%.
Ακόμη κι αν ο Βεντούρα τελικά δεν περάσει στον δεύτερο γύρο, η επίδοση του – σχεδόν ένα τέταρτο των ψήφων – επιβεβαιώνει την εκρηκτική άνοδο της άκρας δεξιάς στη χώρα. Μέσα σε έξι χρόνια, το Chega πέρασε από έναν μόνο βουλευτή στο να είναι πλέον η κύρια δύναμη της αντιπολίτευσης, ελέγχοντας πάνω από το ένα τέταρτο των εδρών στο πορτογαλικό κοινοβούλιο. Η προεδρική κάθοδος λειτουργεί έτσι και ως μέτρηση δυνάμεων για μια μελλοντική διεκδίκηση της πρωθυπουργίας από τον Βεντούρα, ο οποίος ομολογεί ότι δεν επιδιώκει να είναι «πρόεδρος όλων των Πορτογάλων».
Οι άλλοι παίκτες και η θεσμική βαρύτητα της προεδρίας
Η επίδοση του Κοτρίμ ντε Φιγκειρέντο είναι επίσης αξιοσημείωτη, δεδομένης της σκιάς καταγγελίας για σεξουαλική παρενόχληση από πρώην συνεργάτιδά του. Ο επικεφαλής της φιλελεύθερης οικονομικά παράταξης Liberal Initiative και αντιπρόεδρος της ομάδας Renew στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απέρριψε τις κατηγορίες ως «βρόμικη καμπάνια» και φαίνεται να διατήρησε σημαντικό τμήμα της εκλογικής του βάσης.
Στο ψηφοδέλτιο συμμετείχαν συνολικά 14 υποψήφιοι, εκ των οποίων τρεις αποκλείστηκαν λόγω έλλειψης υπογραφών. Μεταξύ των πιο προβεβλημένων ονομάτων, πέραν των Σεγούρο, Βεντούρα και Κοτρίμ ντε Φιγκειρέντο, ήταν ο συντηρητικός τηλε σχολιαστής Λουίς Μάρκες Μέντες και ο ναύαρχος Ενρίκε Γκοβέια ε Μέλου, ο οποίος είχε αναλάβει με επιτυχία τον συντονισμό της εμβολιαστικής εκστρατείας κατά της Covid στην Πορτογαλία.
Η σημασία της εκλογής είναι ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς η Πορτογαλία είναι ημιπροεδρική δημοκρατία. Ο πρόεδρος είναι αρχηγός κράτους με εξουσίες διορισμού του πρωθυπουργού, διάλυσης του κοινοβουλίου, άσκησης βέτο σε νόμους, επικύρωσης διεθνών συνθηκών, διορισμού μελών σε κρίσιμα κρατικά και δικαστικά όργανα και χορήγησης χάριτος. Ως ανώτατος διοικητής των ενόπλων δυνάμεων, επηρεάζει άμεσα και τις στρατιωτικές αποστολές της χώρας.
Τέλος εποχής Ρεμπέλου ντε Σόουζα και χαμηλή αποχή
Η αναμέτρηση σηματοδοτεί το τέλος της δεκαετούς κυριαρχίας του Μαρσέλο Ρεμπέλου ντε Σόουζα στην προεδρία. Ο συνταγματολόγος, που συνέβαλε στη σύνταξη του δημοκρατικού συντάγματος μετά τη δικτατορία Σαλαζάρ, έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής για την ενεργητική του παρουσία και την άμεση επαφή με τους πολίτες.
Παρά το γεγονός ότι η τρέχουσα προεδρική εκλογή είναι η έκτη μεγάλη εκλογική διαδικασία από το 2024 – τρεις εθνικές εκλογές, μία για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και μία αυτοδιοικητική αναμέτρηση – η αποχή φαίνεται να μειώνεται αισθητά. Από περίπου 60% το 2021, οι πρώτες προβολές δείχνουν ότι η αποχή υποχώρησε κοντά στο 40%, στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 20 ετών. Αυτό υποδηλώνει ότι η κοινωνία αντιλαμβάνεται το διακύβευμα της εκλογής, ιδιαίτερα υπό τη σκιά της ανόδου της άκρας δεξιάς.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η πορτογαλική κάλπη λειτουργεί ως προειδοποιητικό σήμα για την Ευρώπη: η κεντροαριστερά μπορεί ακόμη να κερδίζει θεσμικά οχυρά, αλλά το πραγματικό ρεύμα μετατόπισης βρίσκεται στην άκρα δεξιά, η οποία μετατρέπεται από περιθώριο σε διαρκή, οργανωμένη δύναμη πίεσης στα πολιτικά συστήματα.
#Πορτογαλία #Εκλογές #Προεδρικές #ΆκραΔεξιά #Ευρώπη
