Ο Σύνδεσμος Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων ανοίγει μέτωπο θεσμικών παρεμβάσεων με δύο υπομνήματα προς το ΥΠΕΝ και πακέτο 12+1 προτάσεων για την απελευθέρωση επενδύσεων στην εξόρυξη. Στόχος είναι η ταχύτερη αξιοποίηση κρίσιμων ορυκτών πρώτων υλών, με αιχμή το ελληνικό γάλλιο και την προσαρμογή στο νέο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο.
Ο Σύνδεσμος Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων (ΣΜΕ) επιχειρεί να μετατρέψει τη ρητορική για την αξιοποίηση του εθνικού ορυκτού πλούτου σε συγκεκριμένη θεσμική ατζέντα. Χαιρετίζοντας τις πρόσφατες δηλώσεις της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τον ρόλο των ορυκτών πόρων στην ανάπτυξη και τη γεωπολιτική ενίσχυση της χώρας, ο ΣΜΕ καταθέτει δύο υπομνήματα με στοχευμένες παρεμβάσεις σε ιδιοκτησιακά και κανονιστικά ζητήματα που, όπως υποστηρίζει, φρενάρουν αδικαιολόγητα την εξορυκτική δραστηριότητα.
Το «παράδοξο» ιδιοκτησιακό στις Κυκλάδες
Κεντρικό σημείο του πρώτου υπομνήματος είναι το ιδιότυπο ιδιοκτησιακό καθεστώς δασικών εκτάσεων σε τμήματα της νησιωτικής Ελλάδας, με έμφαση στις Κυκλάδες και στη Μάνη. Εκεί, βάσει νόμου, δεν ισχύει το γενικό τεκμήριο κυριότητας του Δημοσίου επί των δασών και το βάρος απόδειξης των δικαιωμάτων του φέρει το ίδιο το Δημόσιο.
Στην πράξη, όμως, οι εξορυκτικές και λατομικές επιχειρήσεις υποχρεώνονται να ασκούν αγωγές κατά του Δημοσίου και να καταθέτουν εγγυητικές επιστολές για μελλοντικά μισθώματα, οι οποίες, λόγω των μακρόχρονων δικαστικών εκκρεμοτήτων, διογκώνονται σε επίπεδα που απειλούν τη βιωσιμότητα των επενδύσεων. Πολλές αγωγές απορρίπτονταν ως αόριστες, καθώς ζητούνταν αποδείξεις νομής από το 1885, χωρίς ωστόσο να αναγνωρίζεται ούτε κυριότητα στο Δημόσιο.
Η εισαγωγή του Κτηματολογίου, όπου η πρώτη εγγραφή είναι συχνά υπέρ του ιδιώτη, θα απαιτούσε από το Δημόσιο να κινηθεί με κτηματολογικές αγωγές για να αμφισβητήσει τις εγγραφές – κάτι που, σύμφωνα με τον ΣΜΕ, δεν έχει συμβεί. Το αποτέλεσμα είναι ένας θεσμικός «τραγέλαφος»: το Δημόσιο δεν μπορεί τυπικά να εκμισθώσει εκτάσεις που εμφανίζονται ως ιδιωτικές, οι υπηρεσίες δεν αποδέχονται τις εγγραφές, ζητούν από τον ιδιώτη νέες αγωγές που δεν μπορεί νομικά να ασκήσει, ενώ ταυτόχρονα απαιτούν αναπροσαρμογή εγγυητικών με την απειλή διακοπής εργασιών.
Ο ΣΜΕ δηλώνει ότι έχει ήδη καταθέσει εναλλακτικές λύσεις για οριστική διευθέτηση του ζητήματος, επισημαίνοντας πως η αβεβαιότητα αυτή λειτουργεί αποτρεπτικά για κάθε σοβαρό επενδυτικό σχεδιασμό σε νησιωτικές περιοχές.
Δώδεκα τεχνικές παρεμβάσεις και το στοίχημα των κρίσιμων πρώτων υλών
Το δεύτερο υπόμνημα περιλαμβάνει 12 συγκεκριμένες προτάσεις τροποποίησης της κείμενης νομοθεσίας, με έμφαση σε τεχνικά και κανονιστικά θέματα: από την αδειοδότηση δανειοθαλάμων και τον ορισμό «μη ουσιωδών μεταβολών» στις τεχνικές μελέτες, μέχρι ειδικούς κανονισμούς ασφαλείας μηχανημάτων, ρυθμίσεις για παραχωρήσεις κατά χρήση, απαλλοτριώσεις για λατομεία αδρανών, αποστάσεις ασφαλείας από έργα ΑΠΕ, επιστροφές αποκατεστημένων δασικών εκτάσεων και τον προσδιορισμό ανταλλάγματος χρήσης.
Κοινός παρονομαστής, κατά τον ΣΜΕ, είναι η άρση ρυθμίσεων που προσθέτουν κόστος και καθυστερήσεις χωρίς πραγματικό κοινωνικό όφελος, καθώς και η εξομοίωση του πλαισίου με αυτό που ισχύει σε άλλους κλάδους, ώστε να αποφεύγεται ο αθέμιτος ανταγωνισμός. Ο Σύνδεσμος προαναγγέλλει επίσης ολοκληρωμένες προτάσεις για την επικαιροποίηση της Εθνικής Πολιτικής για τις Ορυκτές Πρώτες Ύλες και ενεργό συμμετοχή στην αναθεώρηση του Μεταλλευτικού Κώδικα και του ΚΜΛΕ.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην προσαρμογή στον ευρωπαϊκό Κανονισμό για τις «Κρίσιμες Ορυκτές Πρώτες Ύλες», όπου η Ελλάδα καλείται να θεσπίσει τεχνικές απαιτήσεις. Ο ΣΜΕ τονίζει ότι η ΕΕ επιχειρεί να μειώσει τη σχεδόν πλήρη εξάρτησή της από τρίτες χώρες και υπογραμμίζει πως το πρώτο κρίσιμο ορυκτό στο οποίο η Ένωση θα αποκτήσει πλήρη παραγωγική αυτονομία είναι το ελληνικό γάλλιο, που ήδη παράγεται από μέλος του Συνδέσμου.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η πρωτοβουλία του ΣΜΕ δείχνει πως το πραγματικό «κοίτασμα» δεν είναι μόνο στα πετρώματα αλλά στους θεσμούς: χωρίς καθαρούς κανόνες ιδιοκτησίας, αδειοδότησης και ασφάλειας, η Ελλάδα θα παρακολουθεί από την κερκίδα τον ευρωπαϊκό αγώνα δρόμου για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, ενώ θα μπορούσε να είναι στην πρώτη γραμμή της ενεργειακής και βιομηχανικής μετάβασης.
#ορυκτός_πλούτος #εξορύξεις #ΣΜΕ #κρίσιμες_πρώτες_ύλες
