Μέσα στη σκιά του πολέμου στη Γάζα, η ισραηλινή κυβέρνηση προωθεί μια βαθιά θεσμική αναδιάρθρωση στη Δυτική Όχθη, που Παλαιστίνιοι και νομικοί χαρακτηρίζουν ως ντε φάκτο προσάρτηση. Το πακέτο μέτρων αποδυναμώνει την Παλαιστινιακή Αρχή, διευκολύνει τις κατασχέσεις γης και εδραιώνει ένα καθεστώς «δημοτικού απαρτχάιντ».
Ενώ η διεθνής προσοχή παραμένει στραμμένη στη Γάζα και στην κλιμάκωση της έντασης στην περιοχή, το Ισραήλ προχώρησε αθόρυβα σε μια βαθιά θεσμική μεταβολή στη Δυτική Όχθη. Το υπουργικό συμβούλιο ασφαλείας, κατόπιν εισήγησης των υπουργών Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμοτριτς και Άμυνας Ισραέλ Κατζ, ενέκρινε δέσμη αποφάσεων που, σύμφωνα με Παλαιστινίους αξιωματούχους και ειδικούς, συνιστούν «νομικό πραξικόπημα» και επιταχύνουν την ντε φάκτο προσάρτηση των κατεχόμενων εδαφών.
Ανατροπή του υφιστάμενου νομικού καθεστώτος γης
Κεντρικός άξονας των νέων ρυθμίσεων είναι η επίθεση στο καθεστώς ιδιοκτησίας γης που ίσχυε από το 1967. Το υπουργικό συμβούλιο ακύρωσε παλαιό ιορδανικό νόμο που απαγόρευε την πώληση γης σε μη Άραβες στη Δυτική Όχθη, ενώ ταυτόχρονα ήρε το καθεστώς μυστικότητας στα κτηματολογικά αρχεία που ίσχυε από την οθωμανική περίοδο.
Σύμφωνα με τον Άμιρ Νταούντ, διευθυντή τεκμηρίωσης στην Επιτροπή Αντίστασης στο Τείχος και στους Οικισμούς, η κίνηση αυτή ανοίγει την πόρτα σε μια «ελεύθερη αγορά» για εποίκους και εταιρείες real estate. Η δημοσιοποίηση των στοιχείων των Παλαιστινίων ιδιοκτητών διευκολύνει, όπως λέει, στοχευμένες πιέσεις, εκβιασμούς ή παγίδευση ώστε να εξαναγκαστούν σε πωλήσεις γης. Ο ίδιος κάνει λόγο για «νέα στρώση απαρτχάιντ», καθώς η επέκταση των εποικισμών αναγορεύεται σε κεντρικό κυβερνητικό στόχο.
Το συμβούλιο των εποικισμών Yesha χαρακτήρισε τις αποφάσεις «τις σημαντικότερες εδώ και 58 χρόνια», υποστηρίζοντας ότι επιβεβαιώνουν στην πράξη πως «η γη του Ισραήλ ανήκει στον εβραϊκό λαό».
Παράκαμψη των Συμφωνιών του Όσλο και «δημοτικός απαρτχάιντ»
Ιδιαίτερα ανησυχητική θεωρείται η εξουσιοδότηση των ισραηλινών αρχών να προχωρούν σε κατεδαφίσεις και επιχειρήσεις επιβολής της τάξης και στις περιοχές Α και Β, που βάσει των Συμφωνιών του Όσλο θα έπρεπε να βρίσκονται υπό παλαιστινιακό πολιτικό και, εν μέρει, αστυνομικό έλεγχο. Η διάκριση μεταξύ Α, Β και Γ, σημειώνει ο Νταούντ, «έχει πρακτικά σβηστεί», με την επίκληση ενός νέου νομικού εργαλείου: την «Προστασία Αρχαιοτήτων και Περιβάλλοντος».
Παράλληλα, θεσμοθετείται ένα σύστημα «δημοτικού απαρτχάιντ». Στη Χεβρώνα, οι πολεοδομικές και χωροταξικές αρμοδιότητες αφαιρούνται από τον παλαιστινιακό δήμο και μεταφέρονται στην Ισραηλινή Πολιτική Διοίκηση, ενώ δημιουργείται ξεχωριστή δημοτική οντότητα για τους εποίκους στο κέντρο της πόλης. Στη Βηθλεέμ, ο χώρος του Τάφου της Ραχήλ εξαιρείται από τη δικαιοδοσία του δήμου και τίθεται υπό άμεση ισραηλινή διαχείριση.
Ο ειδικός σε ισραηλινές υποθέσεις Άντελ Σαντίν προειδοποιεί ότι οι αλλαγές αυτές έχουν βαθιές θρησκευτικές και πολιτικές συνέπειες. Το Τέμενος Ιμπραχίμ στη Χεβρώνα, που ήδη από το 2010 είχε χαρακτηριστεί από την ισραηλινή κυβέρνηση ως «εβραϊκός χώρος κληρονομιάς», περνά πλέον, όπως υποστηρίζει, στη διαχείριση του εβραϊκού θρησκευτικού συμβουλίου της Κιριάτ Άρμπα, «νομιμοποιώντας τον εκτουρκισμό της ταυτότητάς του με νόμο και όχι μόνο με τη βία».
Διεθνείς αντιδράσεις, πολιτικός υπολογισμός και κλιμάκωση της βίας
Η Παλαιστινιακή Προεδρία χαρακτήρισε τις αποφάσεις «επικίνδυνη» και «ανοιχτή προσπάθεια νομιμοποίησης της επέκτασης των εποικισμών» και κάλεσε ΗΠΑ και Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ σε άμεση παρέμβαση. Οκτώ χώρες με μουσουλμανική πλειοψηφία κατήγγειλαν την προσπάθεια επιβολής «παράνομης ισραηλινής κυριαρχίας» στη Δυτική Όχθη.
Παλαιστίνιοι αξιωματούχοι και νομικοί θεωρούν ότι το πακέτο μέτρων ουσιαστικά ακυρώνει τις Συμφωνίες του Όσλο, αφαιρώντας τα εναπομείναντα πολιτικά εργαλεία της Παλαιστινιακής Αρχής και θεσμοθετώντας την προσάρτηση. Ο πρώην σύμβουλος της ΕΕ Τζέιμς Μόραν επισημαίνει ότι η ισραηλινή ακροδεξιά κυβέρνηση σπεύδει να δημιουργήσει «μη αναστρέψιμα τετελεσμένα» πριν από τις εκλογές για την Κνεσέτ και ενόψει πιθανών αλλαγών στη στάση των ΗΠΑ. Κατά τον ίδιο, οι απλές καταδίκες δεν επαρκούν πλέον και η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να εξετάσει ακόμη και την αναστολή εμπορικών συμφωνιών με το Ισραήλ.
Στο πεδίο, οι αποφάσεις ερμηνεύθηκαν από το κίνημα των εποίκων ως «πράσινο φως». Σύμφωνα με ρεπορτάζ από τη Χεβρώνα, καταγράφηκε άμεση αύξηση επιθέσεων: εισβολή σε τζαμί κοντά στη Βηθλεέμ με εκτεταμένες ζημιές, άγριος ξυλοδαρμός 80χρονου ανάπηρου Παλαιστίνιου στη Μπνι Ναΐμ και νέες κατεδαφίσεις σε κοινότητες στη βόρεια Κοιλάδα του Ιορδάνη.
Η καθηγήτρια διπλωματίας και επίλυσης συγκρούσεων Νταλάλ Ιρικάτ προειδοποιεί ότι η κατάσταση έχει ξεπεράσει το επίπεδο της πολιτικής διαπραγμάτευσης: «Παρακολουθούμε την θεσμική και νομική προσάρτηση της Δυτικής Όχθης. Το Ισραήλ επιβάλλει μια πραγματικότητα ‘Μεγάλου Ισραήλ’ και απαρτχάιντ· αν η διεθνής κοινότητα δεν περάσει από τις δηλώσεις στη δράση, το πεδίο θα εκραγεί».
Σχόλιο 
: Η κίνηση του Τελ Αβίβ δείχνει ότι η μάχη για τη Δυτική Όχθη διεξάγεται πλέον λιγότερο με στρατιωτικά μέσα και περισσότερο με νομικά εργαλεία, διοικητικές ρυθμίσεις και ακίνητα. Αν η Ευρώπη και οι περιφερειακοί παίκτες περιοριστούν σε ρητορικές αντιδράσεις, η ντε φάκτο προσάρτηση κινδυνεύει να παγιωθεί ως νέα «κανονικότητα» στη Μέση Ανατολή.
#Ισραήλ #Παλαιστίνη #ΔυτικήΌχθη #Εποικισμοί #ΜέσηΑνατολή
