Το νέο καθεστώς για τους εργαζόμενους συνταξιούχους καταργεί τη μόνιμη μείωση 30%, αλλά φέρνει πολύ αυστηρές ποινές για όσους αποκρύπτουν την απασχόλησή τους ή δεν πληρώνουν εισφορές και ειδικό πόρο. Οι κυρώσεις φτάνουν μέχρι και την επιστροφή 12 ολόκληρων συντάξεων και την πλήρη παρακράτηση της μηνιαίας παροχής.
Ριζικά αναδιαμορφώνεται το πλαίσιο για τους εργαζόμενους συνταξιούχους μετά τον νόμο 5078/2023, ο οποίος κατήργησε τη γενική μείωση 30% στη σύνταξη για όσους συνεχίζουν να εργάζονται, αλλά ταυτόχρονα θέσπισε αυστηρό πλέγμα ελέγχων και κυρώσεων. Στόχος είναι να ενθαρρυνθεί η δηλωμένη απασχόληση, χωρίς όμως να επιτρέπεται η εισφοροδιαφυγή ή η αδήλωτη εργασία.
Από το «κίνητρο» της πλήρους σύνταξης στις βαριές ποινές
Η κατάργηση της μείωσης 30% λειτούργησε ως ισχυρό κίνητρο επιστροφής στην αγορά εργασίας, με αποτέλεσμα –σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΦΚΑ– πάνω από 260.000 συνταξιούχοι να παραμένουν σήμερα ενεργά απασχολούμενοι. Ωστόσο, οι έλεγχοι αποκαλύπτουν χιλιάδες περιπτώσεις όπου είτε δεν καταβάλλονται οι προβλεπόμενες εισφορές είτε δεν πληρώνεται ο ειδικός πόρος απασχόλησης υπέρ ΕΦΚΑ.
Ο νόμος προβλέπει ότι:
- Αν ο συνταξιούχος εργάζεται χωρίς να έχει δηλώσει την απασχόλησή του στον ΕΦΚΑ, επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με 12 μηνιαίες συντάξεις. Ουσιαστικά, επιστρέφει έναν ολόκληρο χρόνο συντάξεων.
- Αν η απασχόληση έχει δηλωθεί, αλλά δεν καταβάλλονται εισφορές ή/και ο ειδικός πόρος, τα οφειλόμενα ποσά παρακρατούνται από τη σύνταξη, ακόμη και αν απαιτηθεί παρακράτηση ολόκληρης της μηνιαίας παροχής μέχρι την εξόφληση.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα: εργαζόμενος συνταξιούχος που χρωστά 1.500 ευρώ και λαμβάνει σύνταξη 900 ευρώ, αν δεν εξοφλήσει εντός διμήνου μετά την ειδοποίηση, θα δει να παρακρατούνται 900 ευρώ από τη σύνταξη ενός μήνα και 600 ευρώ από την επόμενη, μέχρι να καλυφθεί πλήρως η οφειλή.
Ο ειδικός πόρος, οι προθεσμίες και οι εξαιρέσεις στο Δημόσιο
Οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι, πέρα από τις κλασικές ασφαλιστικές εισφορές μισθωτού ή ελεύθερου επαγγελματία, επιβαρύνονται και με ειδικό πόρο υπέρ ΕΦΚΑ:
- Για μισθωτή απασχόληση: 10% επί του μισθού.
- Για ελεύθερους επαγγελματίες: το 50% της εισφοράς κλάδου σύνταξης της ασφαλιστικής κατηγορίας που έχουν επιλέξει.
Ακόμη και αν ο συνταξιούχος καταβάλλει κανονικά τις εισφορές αλλά αφήνει απλήρωτο τον ειδικό πόρο, ο ΕΦΚΑ προχωρά σε αυτόματη παρακράτηση από τη σύνταξη. Όταν υπάρχουν και ληξιπρόθεσμες εισφορές, αυτές βεβαιώνονται στο ΚΕΑΟ και παρακρατούνται από τις καταβαλλόμενες κύριες και επικουρικές συντάξεις μέχρι το ύψος της οφειλής.
Η προθεσμία τακτοποίησης μετά την ειδοποίηση είναι δύο μήνες. Αν το δίμηνο παρέλθει χωρίς ρύθμιση ή εξόφληση, ο ΕΦΚΑ προχωρά σε ουσιαστική «κατάσχεση» της σύνταξης έναντι της οφειλής.
Υπάρχει, παράλληλα, ειδικό καθεστώς για όσους συνταξιούχους αναλαμβάνουν εργασία στο Δημόσιο πριν συμπληρώσουν το 62ο έτος: η καταβολή της σύνταξης αναστέλλεται πλήρως μέχρι τη συμπλήρωση των 62 ετών, όπως και η υποχρέωση ειδικού πόρου, ενώ συνεχίζουν να πληρώνουν μόνο τις εισφορές που απορρέουν από την απασχόληση. Μετά τα 62, η σύνταξη επαναχορηγείται και επανέρχεται και ο ειδικός πόρος.
Σημαντικό θετικό αντίβαρο είναι ότι, με τη δήλωση λήξης της απασχόλησης, οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι δικαιούνται προσαύξηση στη σύνταξή τους, υπολογισμένη με βάση τα επιπλέον έτη εργασίας και τις εισφορές που κατέβαλαν στο μεταξύ.
Σχόλιο 
: Το νέο πλαίσιο για τους εργαζόμενους συνταξιούχους δείχνει τη στροφή του κράτους από τις οριζόντιες περικοπές σε στοχευμένο έλεγχο συμμόρφωσης: επιβραβεύει τη δηλωμένη εργασία, αλλά τιμωρεί εξοντωτικά την αδήλωτη. Το ζητούμενο πλέον είναι η πραγματική ενημέρωση των συνταξιούχων, ώστε οι βαριές ποινές να λειτουργήσουν αποτρεπτικά και όχι ως παγίδα άγνοιας.
#συνταξιούχοι #εργαζόμενοι_συνταξιούχοι #ΕΦΚΑ #συντάξεις #ασφαλιστικό
