Οι εξαγωγές βρετανικών αγροτικών προϊόντων προς την Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν μειωθεί κατά 37,4% μέσα σε πέντε χρόνια, αναδεικνύοντας το μόνιμο κόστος του Brexit για τη βρετανική ύπαιθρο. Η κυβέρνηση στο Λονδίνο επιχειρεί τώρα πολιτικό «reset» με τις Βρυξέλλες, αλλά οι αγορές της ΕΕ έχουν ήδη βρει νέους προμηθευτές.
Η έξοδος του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση αποδεικνύεται βαθιά επώδυνη για τον αγροδιατροφικό τομέα της χώρας. Σύμφωνα με ανάλυση των στοιχείων της βρετανικής εφορίας (HMRC) από την Εθνική Ένωση Αγροτών (NFU), οι εξαγωγές βρετανικών αγροτικών προϊόντων προς την ΕΕ έχουν υποχωρήσει κατά 37,4% την πενταετία μετά το Brexit, σε σύγκριση με το 2019, το τελευταίο πλήρες έτος πριν την αποχώρηση.
Σφοδρό πλήγμα σε πουλερικά, κρέας και γαλακτοκομικά
Η πτώση δεν είναι ομοιόμορφη, αλλά πλήττει με ιδιαίτερη ένταση συγκεκριμένους κλάδους. Τα πουλερικά καταγράφουν την μεγαλύτερη απώλεια με μείωση 37,7% στις εξαγωγές, τα βοοειδή ακολουθούν με πτώση 23,6%, το αρνί με 14%, ενώ τα γαλακτοκομικά (συμπεριλαμβανομένου του εμβληματικού βρετανικού τσένταρ) υποχωρούν κατά 15,6%.
Ο πρόεδρος της NFU, Τομ Μπράντσοου, επισημαίνει ότι, αν και δεν μπορεί όλη η πτώση να αποδοθεί αποκλειστικά στο Brexit, τα στοιχεία αποτυπώνουν το μέγεθος της ζημιάς από την αποχώρηση από την ενιαία αγορά. Τα νέα τελωνειακά και υγειονομικά εμπόδια, οι έλεγχοι στα σύνορα και η γραφειοκρατία έχουν διαβρώσει την ανταγωνιστικότητα των βρετανικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά.
Ο ίδιος προειδοποιεί ότι η απλή μείωση της «τριβής» στο εμπόριο δεν αρκεί για να επαναφέρει τις παλαιές ροές: «Δεν υπάρχουν άδεια ράφια με ταμπέλα ‘αναμονή για βρετανικά προϊόντα’» τονίζει, υπογραμμίζοντας ότι ευρωπαίοι λιανέμποροι και βιομηχανίες έχουν ήδη στραφεί σε εναλλακτικούς προμηθευτές.
Πολιτικό reset Λονδίνου – Βρυξελλών με φόντο τις αγροτικές διαπραγματεύσεις
Τα ευρήματα της NFU συμπίπτουν με μια προσπάθεια επανεκκίνησης των σχέσεων Ηνωμένου Βασιλείου – ΕΕ. Ο αρμόδιος υπουργός του βρετανικού Cabinet Office για τις σχέσεις με την ΕΕ, Νικ Τόμας-Σίμοντς, και ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Μάρος Σέφκοβιτς, συμφώνησαν στη θέσπιση δεκαπενθήμερων πολιτικών τηλεδιασκέψεων, με στόχο την ομαλή εξέλιξη των διαπραγματεύσεων για τη γεωργία και άλλα στοιχεία του λεγόμενου «reset» έως τη σύνοδο κορυφής που αναμένεται προς τα τέλη άνοιξης.
Η ανάγκη πιο στενής πολιτικής διαχείρισης αναδείχθηκε μετά την κατάρρευση των συνομιλιών για την πλήρη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στο αμυντικό πρόγραμμα Safe της ΕΕ, ύψους 150 δισ. ευρώ. Οι Βρυξέλλες ζητούσαν συνεισφορά 2 δισ. ευρώ, ενώ το Λονδίνο προσέφερε μόνο «εκατοντάδες εκατομμύρια», με πολλούς να θεωρούν ότι το χάσμα θα μπορούσε να έχει γεφυρωθεί πολιτικά, δεδομένης της κοινής βούλησης για ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας.
Μεταβατικές ρυθμίσεις και τεχνολογικό προβάδισμα ζητούν οι αγρότες
Βραχυπρόθεσμα, η NFU ζητά οι νέες συμφωνίες να διασφαλίσουν επαρκή μεταβατική περίοδο για τους βρετανούς αγρότες, ώστε να προσαρμοστούν στους κανόνες που θα ισχύουν στην αγορά της Μεγάλης Βρετανίας. Παράλληλα, επιδιώκει εξαιρέσεις σε τομείς όπου το Ηνωμένο Βασίλειο κινείται ταχύτερα από την ΕΕ, όπως η γονιδιακή επεξεργασία για ανθεκτικές στις ασθένειες καλλιέργειες, τα εμβόλια για φυματίωση βοοειδών και γρίπη των πτηνών, καθώς και ορισμένα φυτοπροστατευτικά προϊόντα.
Ο Μπράντσοου ζητά «carve-outs» και μεταβατικές ρυθμίσεις που να αναγνωρίζουν αυτό το τεχνολογικό προβάδισμα, προκειμένου να μη βρεθούν ξαφνικά μη εμπορεύσιμες οι σοδειές που έχουν παραχθεί νόμιμα με βάση τους σημερινούς κανόνες της Μεγάλης Βρετανίας, σε περίπτωση νέας συμφωνίας με την ΕΕ.
Για τις ευρωπαϊκές αγορές, η εικόνα της βρετανικής γεωργίας λειτουργεί ως προειδοποίηση για το κόστος του κατακερματισμού των αγορών. Για την Ελλάδα, που παραμένει βαθιά ενσωματωμένη στην ενιαία αγορά, η υπόθεση υπογραμμίζει τη στρατηγική σημασία της σταθερής πρόσβασης στην ευρωπαϊκή ζήτηση για τα δικά της αγροτικά προϊόντα.
Σχόλιο 
: Η βρετανική εμπειρία δείχνει ότι οι εμπορικές σχέσεις στις αγροτικές αγορές δεν αναστρέφονται με πολιτικές δηλώσεις· όταν χαθεί μερίδιο αγοράς, οι ανταγωνιστές εγκαθίστανται μόνιμα. Για την ΕΕ, το Ηνωμένο Βασίλειο μετατρέπεται από προνομιακό εταίρο σε ακόμη έναν εξωτερικό προμηθευτή, με όρους τρίτης χώρας – μια πραγματικότητα που δύσκολα θα αλλάξει, ακόμη και με μερική άρση των εμποδίων.
#Brexit #ΗνωμενοΒασιλειο #ΕυρωπαϊκηΕνωση #ΑγροτικαΠροϊοντα #Εμπόριο
