Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει ένα πρωτότυπο μοντέλο σταδιακής ένταξης της Ουκρανίας, συνδέοντας την πορεία προς την ΕΕ με μια μελλοντική ειρηνευτική συμφωνία. Στόχος είναι να δοθούν από νωρίς ορισμένα κρίσιμα δικαιώματα και εγγυήσεις, χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η τυπική διαδικασία ένταξης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επεξεργάζεται ένα φάσμα επιλογών που θα επιτρέψουν στην Ουκρανία να αποκτήσει σταδιακά δικαιώματα και οφέλη κράτους-μέλους, ενσωματώνοντας ταυτόχρονα την προοπτική ένταξης σε μια μελλοντική ειρηνευτική συμφωνία με τη Ρωσία. Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Bloomberg, οι Βρυξέλλες αναζητούν έναν τρόπο να μετατρέψουν την ευρωπαϊκή προοπτική του Κιέβου σε απτό εργαλείο ασφάλειας και σταθερότητας.
Μερική πρόσβαση σε δικαιώματα μέλους και σαφές χρονοδιάγραμμα
Στο τραπέζι βρίσκεται η ιδέα να δοθεί στην Ουκρανία άμεση πρόσβαση σε ορισμένα από τα δικαιώματα που απολαμβάνουν τα κράτη-μέλη, καθώς και στην πολιτική «ομπρέλα» προστασίας που συνοδεύει την ιδιότητα μέλους, χωρίς όμως να έχει ολοκληρωθεί η πλήρης διαδικασία ένταξης. Παράλληλα, η ΕΕ φέρεται διατεθειμένη να προσφέρει ένα σαφές και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τα βήματα που οφείλει να ακολουθήσει το Κίεβο, ώστε να προχωρήσει η τυπική διαδικασία ένταξης.
Άλλες επιλογές περιλαμβάνουν τη συνέχιση της κλασικής ενταξιακής πορείας, όπως ισχύει για όλες τις υποψήφιες χώρες, ή την υιοθέτηση ενός υβριδικού μοντέλου με μεταβατική περίοδο και σταδιακή ένταξη. Στην πράξη, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι η Ουκρανία θα αποκτά πρόσβαση σε επιμέρους πολιτικές και αγορές της ΕΕ (ενέργεια, εσωτερική αγορά, ψηφιακές υπηρεσίες), προτού ολοκληρωθεί η πλήρης θεσμική ένταξη.
Το ουκρανικό «ειρηνευτικό σχέδιο» και ο ρόλος των ΗΠΑ
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η Ουκρανία επεξεργάζεται σε συνεργασία κυρίως με τις ΗΠΑ ένα σχέδιο 20 σημείων για την ειρήνη, το οποίο προβλέπει ένταξη στην ΕΕ έως το 2027. Στο μεσοδιάστημα, το Κίεβο θα λάβει ορισμένα από τα οφέλη της ένταξης, ενισχύοντας την οικονομική ανθεκτικότητα και την ασφάλειά του. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι η ένταξη στην ΕΕ αποτελεί κεντρική εγγύηση ασφάλειας για τη χώρα του, μετατρέποντας την προοπτική αυτή σε διαπραγματευτικό διακύβευμα στην ευρύτερη αρχιτεκτονική της μελλοντικής ειρήνης.
Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιβεβαίωσε ότι η μελλοντική ένταξη της Ουκρανίας αποτελεί μέρος των συζητήσεων για μια ειρηνευτική συμφωνία. Υπενθύμισε, επίσης, ότι η ΕΕ αξιοποιεί ήδη τους στενούς δεσμούς με το Κίεβο μέσω της Βαθιάς και Ολοκληρωμένης Συμφωνίας Ελεύθερου Εμπορίου (DCFTA), η οποία έχει ανοίξει σημαντικά την ευρωπαϊκή αγορά για ουκρανικά προϊόντα και υπηρεσίες.
Θεσμικά εμπόδια, ουγγρικό βέτο και ο παράγοντας χρόνου
Η Ουκρανία απέκτησε καθεστώς υποψήφιας χώρας το 2022, μετά τη ρωσική πλήρη εισβολή, και έλαβε πολιτική έγκριση για την έναρξη ενταξιακών συνομιλιών στα τέλη του 2023. Οι επίσημες διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν το 2024, ωστόσο η διαδικασία έχει ουσιαστικά «παγώσει» λόγω της στάσης της Ουγγαρίας, η οποία μπλοκάρει το άνοιγμα ορισμένων διαπραγματευτικών κεφαλαίων. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει το διαχρονικό θεσμικό εμπόδιο: η διεύρυνση της ΕΕ απαιτεί ομοφωνία, άρα κάθε κράτος-μέλος διαθέτει δικαίωμα βέτο.
Η εμπειρία προηγούμενων διευρύνσεων δείχνει ότι η πλήρης ένταξη μπορεί να απαιτήσει πολλά χρόνια, ακόμη και όταν υπάρχει πολιτική βούληση. Στην περίπτωση της Ουκρανίας, ο χρόνος έχει και γεωπολιτική διάσταση: όσο παρατείνεται η εκκρεμότητα, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος η ευρωπαϊκή προοπτική να χάσει την αποτρεπτική και σταθεροποιητική της ισχύ.
Σχόλιο 
: Η ιδέα της «ένταξης με δόσεις» αποκαλύπτει την προσπάθεια της ΕΕ να ισορροπήσει ανάμεσα στη γεωπολιτική ανάγκη στήριξης της Ουκρανίας και στους εσωτερικούς δισταγμούς για ταχύτατη διεύρυνση. Αν οι Βρυξέλλες δεν καταφέρουν να μετατρέψουν γρήγορα τις υποσχέσεις σε απτά οφέλη για το Κίεβο, κινδυνεύουν να αποδυναμώσουν τόσο την αξιοπιστία της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας όσο και τη διαπραγματευτική τους ισχύ σε μια μελλοντική ειρηνευτική συμφωνία.
#ΕΕ #Ουκρανία #Διεύρυνση #Διπλωματία
