Ο νέος βρετανικός φόρος 3 πένες ανά μίλι στα ηλεκτρικά οχήματα δημιουργεί έντονες ανισότητες μεταξύ αγροτικών και αστικών περιοχών. Η ανάλυση επίσημων δεδομένων δείχνει ότι οι οδηγοί στην ύπαιθρο θα πληρώσουν έως και τετραπλάσια ποσά από τους Λονδρέζους, με κίνδυνο επιβράδυνσης της μετάβασης στην ηλεκτροκίνηση.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο σχεδιαζόμενος φόρος ανά μίλι για τα ηλεκτρικά οχήματα, που προωθεί η κυβέρνηση των Εργατικών, ανοίγει ένα νέο μέτωπο κοινωνικών και περιφερειακών ανισοτήτων. Η χρέωση 3 πενών ανά μίλι, η οποία ανακοινώθηκε στο φθινοπωρινό προϋπολογισμό και προγραμματίζεται να τεθεί σε ισχύ το 2028, στοχεύει να αναπληρώσει μέρος των απωλειών από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης στα καύσιμα, καθώς η αγορά μετατοπίζεται από τη βενζίνη στην ηλεκτροκίνηση.
Δυσανάλογη επιβάρυνση για τους οδηγούς της υπαίθρου
Ανάλυση στοιχείων από την ετήσια Εθνική Έρευνα Μετακινήσεων του 2024 δείχνει ότι οι οδηγοί στη νοτιοδυτική Αγγλία θα βρεθούν αντιμέτωποι με τις υψηλότερες επιβαρύνσεις, πληρώνοντας κατά μέσο όρο 110,25 λίρες ετησίως λόγω του νέου φόρου. Ακολουθεί η περιοχή East Midlands με 105,09 λίρες.
Στον αντίποδα, οι οδηγοί στο Λονδίνο –παρά τη μεγάλη συγκέντρωση ηλεκτρικών οχημάτων και σημείων φόρτισης– εκτιμάται ότι θα καταβάλουν μόλις 33,09 λίρες τον χρόνο. Στις βορειοανατολικές και βορειοδυτικές περιοχές της Αγγλίας, οι μέσες ετήσιες επιβαρύνσεις υπολογίζονται σε 82,20 και 83,79 λίρες αντίστοιχα.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένοι εμφανίζονται οι κάτοικοι μικρότερων κωμοπόλεων και χωριών κοντά σε αστικά κέντρα, οι οποίοι –λόγω μεγαλύτερων αποστάσεων και εξάρτησης από το αυτοκίνητο– αναμένεται να πληρώνουν κατά μέσο όρο 156,51 λίρες τον χρόνο. Για τους κατοίκους πόλεων και μεγάλων αστικών κέντρων, ο μέσος λογαριασμός εκτιμάται στις 76,02 λίρες.
Κίνδυνος φρεναρίσματος στην υιοθέτηση ηλεκτρικών ΙΧ
Ο Thom Groot, διευθύνων σύμβουλος του The Electric Car Scheme, της εταιρείας leasing που πραγματοποίησε την ανάλυση, προειδοποιεί ότι ο νέος φόρος μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά σε μια κρίσιμη φάση για τη μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση. Όπως επισημαίνει, η αγορά περνά από το στάδιο των «early adopters» στη μαζική υιοθέτηση, όπου κυριαρχεί ακόμη μεγάλη δόση σκεπτικισμού απέναντι στα ηλεκτρικά οχήματα· οποιοδήποτε επιπλέον αντικίνητρο, όπως ένας νέος φόρος, μπορεί να αποτελέσει ακόμη ένα εμπόδιο στην αγορά.
Παρά τις ανησυχίες, ο Groot υπογραμμίζει ότι «ακόμη και με την εφαρμογή του φόρου, οι σημαντικές οικονομικές και περιβαλλοντικές ωφέλειες της ηλεκτροκίνησης παραμένουν», τονίζοντας ότι τα ηλεκτρικά ΙΧ θα εξακολουθήσουν να είναι «η πιο πρακτική και μελλοντικά ασφαλής επιλογή» για τους Βρετανούς οδηγούς.
Δημοσιονομικές ανάγκες και πολιτική ισορροπία
Η βρετανική κυβέρνηση επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην πράσινη μετάβαση και την ανάγκη διασφάλισης φορολογικών εσόδων. Τα έσοδα από τον φόρο στα καύσιμα αναμένεται να ανέλθουν σε 24 δισ. λίρες το τρέχον οικονομικό έτος, ήδη μειωμένα από τις 27,5 δισ. λίρες του 2019-20, καθώς αυξάνεται ο αριθμός των ηλεκτρικών οχημάτων.
Ο νέος φόρος ανά μίλι εκτιμάται ότι θα αποφέρει περίπου 1,1 δισ. λίρες ετησίως. Παράλληλα, ανακοινώθηκε ενίσχυση κατά 1,3 δισ. λιρών του προγράμματος επιδότησης αγοράς ηλεκτρικών αυτοκινήτων, μέσω του οποίου οι καταναλωτές μπορούν να λάβουν επιδότηση έως 3.750 λιρών για την αγορά νέου ηλεκτρικού οχήματος. Ωστόσο, το Γραφείο Ευθύνης Προϋπολογισμού προειδοποιεί ότι η επιβολή του φόρου μπορεί να μειώσει τις πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων κατά περίπου 440.000 οχήματα σε ορίζοντα πενταετίας.
Το 2025 οι πωλήσεις ηλεκτρικών ΙΧ αυξήθηκαν σχεδόν κατά ένα τέταρτο, φθάνοντας τις 473.000 μονάδες –περίπου το 23,4% της αγοράς–, ποσοστό όμως χαμηλότερο από τον στόχο 28% που προβλέπει η εθνική στρατηγική για οχήματα μηδενικών εκπομπών.
Η επιχειρηματολογία της κυβέρνησης
Εκπρόσωπος της κυβέρνησης υπεραμύνθηκε του νέου συστήματος, υποστηρίζοντας ότι, όπως και στον φόρο καυσίμων, «όσοι οδηγούν περισσότερο, θα πληρώνουν περισσότερο». Σήμερα οι οδηγοί ηλεκτρικών οχημάτων δεν πληρώνουν καθόλου φόρο καυσίμων, ενώ οι οδηγοί βενζινοκίνητων ΙΧ καταβάλλουν περίπου 480 λίρες ετησίως. «Αυτό δεν είναι δίκαιο», σημείωσε, προσθέτοντας ότι με το νέο καθεστώς τα ηλεκτρικά θα επιβαρύνονται με τη μισή φορολογία των βενζινοκίνητων, παραμένοντας «η φθηνότερη και πιο πράσινη επιλογή».
Η διαβούλευση για τον φόρο των 3 πενών ανά μίλι –που θα περιορίζεται σε 1,5 πένες για τα plug-in υβριδικά– θα διαρκέσει έως τα μέσα Μαρτίου, αφήνοντας περιθώριο για πιθανές προσαρμογές, ιδίως ως προς την αντιμετώπιση των περιφερειακών ανισοτήτων που αναδεικνύει η ανάλυση.
Σχόλιο 
: Το βρετανικό μοντέλο δείχνει το δίλημμα που έρχεται και για άλλες ευρωπαϊκές χώρες: πώς θα αντικατασταθούν τα έσοδα από τα καύσιμα χωρίς να τιμωρηθούν οι πολίτες της περιφέρειας και χωρίς να εκτροχιαστεί η πορεία προς την ηλεκτροκίνηση. Η συζήτηση για έξυπνη, κοινωνικά δίκαιη φορολόγηση της οδικής χρήσης μόλις ξεκινά – και η Ελλάδα οφείλει να την παρακολουθεί στενά.
#ΗνωμένοΒασίλειο #ΗλεκτρικάΑυτοκίνητα #Φορολογία #ΠράσινηΜετάβαση #Μεταφορές
