Σε «ζοφερή» κατάσταση βρίσκονται τα βρετανικά νοικοκυριά, με την καταναλωτική εμπιστοσύνη να υποχωρεί στο χαμηλότερο επίπεδο διετίας και τα χρέη να αυξάνονται με ανησυχητικό ρυθμό. Ιδιαίτερα εκτεθειμένοι εμφανίζονται οι νέοι, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης ανεργίας και περιορισμένης πρόσβασης σε δανεισμό.
Η ψυχολογία των βρετανικών νοικοκυριών γύρω από τα οικονομικά τους βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση, σύμφωνα με την τελευταία έρευνα της S&P Global, η οποία καταγράφει συνδυασμό αυξανόμενων χρεών, ασθενικής διάθεσης για κατανάλωση και εντεινόμενων ανησυχιών για το μέλλον.
Δείκτης στο «κόκκινο» και αντίθεση με το κλίμα στις επιχειρήσεις
Ο Δείκτης Καταναλωτικού Κλίματος του Ηνωμένου Βασιλείου (UK Consumer Sentiment Index), που «τρέχει» από το 2009, κατέγραψε τον Φεβρουάριο τιμή 44,8 μονάδων. Οποιαδήποτε ένδειξη κάτω από τις 50 μονάδες σηματοδοτεί επιδείνωση του κλίματος, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η εμπιστοσύνη των πολιτών παραμένει σε αρνητικό έδαφος, παρά την οριακή βελτίωση από τις 44,6 μονάδες του Ιανουαρίου.
Η S&P σημειώνει πως η απαισιοδοξία των νοικοκυριών «ταιριάζει με τον ζοφερό καιρό» των τελευταίων εβδομάδων, με την παρατεταμένη βροχόπτωση να μην βοηθά στην τόνωση της ψυχολογίας. Ωστόσο, η οικονομολόγος της S&P Global Market Intelligence, Maryam Baluch, υπογραμμίζει ότι «συμβαίνει κάτι πολύ βαθύτερο από τον κακό καιρό», καθώς τα νοικοκυριά εμφανίζονται ολοένα και πιο ανήσυχα για τα χρέη τους, τις μελλοντικές οικονομικές τους προοπτικές και το επίπεδο των αποταμιεύσεών τους.
Ενδεικτικό της αντίφασης είναι ότι τα ευρήματα για τα νοικοκυριά έρχονται σε αντίθεση με πρόσφατες έρευνες επιχειρηματικού κλίματος, που καταγράφουν αύξηση της αισιοδοξίας των επιχειρήσεων μετά την άρση της αβεβαιότητας γύρω από τον φθινοπωρινό προϋπολογισμό της κυβέρνησης.
Έκρηξη χρέους και πίεση στη νεότερη γενιά
Η έρευνα δείχνει ότι τα νοικοκυριά στο Ηνωμένο Βασίλειο συσσωρεύουν χρέη με τον ταχύτερο ρυθμό από τον Ιούλιο. Όλες οι ηλικιακές ομάδες –πλην των 18-34 ετών– κατέγραψαν αύξηση δανεισμού, ωστόσο η πιο απότομη άνοδος του χρέους σημειώθηκε στην ηλικιακή ομάδα 18-24 ετών, η οποία φαίνεται να βρίσκεται στην πιο ευάλωτη θέση.
Την ίδια ώρα, η ανάγκη για πρόσβαση σε πίστωση αυξάνεται, αλλά συναντά τον «τοίχο» της τραπεζικής αυστηρότητας: σύμφωνα με την S&P, η διαθεσιμότητα δανείων υποχώρησε με τον εντονότερο ρυθμό από τον Αύγουστο του 2024. Η Baluch προειδοποιεί πως ο συνδυασμός αυξημένης ανάγκης για δανεισμό και περιορισμένης προσφοράς πίστωσης κλιμακώνει την ανησυχία των νοικοκυριών για το χρέος τους.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα στην αγορά εργασίας για τους νέους. Το ποσοστό ανεργίας στην ηλικιακή ομάδα 18-24 ετών έχει ανέλθει στο υψηλότερο επίπεδο από το 2020, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία. Η Catherine Mann, μέλος της Επιτροπής Νομισματικής Πολιτικής της Τράπεζας της Αγγλίας, απέδωσε σε συνέντευξή της την άνοδο της ανεργίας εν μέρει στην πολιτική διαδοχικών κυβερνήσεων να αυξάνουν τον κατώτατο μισθό για τους νέους, η οποία –κατά την ίδια– έχει «μεταφραστεί σε ανεργία» για την ηλικιακή αυτή ομάδα.
Πτώση αποταμιεύσεων, κατανάλωσης και προοπτικών ανάπτυξης
Η εικόνα επιδεινώνεται από τη γενικευμένη μείωση αποταμιεύσεων και ρευστότητας. Όλες οι περιφέρειες και τα έθνη του Ηνωμένου Βασιλείου κατέγραψαν πτώση στις αποταμιεύσεις και στα διαθέσιμα μετρητά των νοικοκυριών, με τις μεγαλύτερες μειώσεις σε East Midlands, Βόρεια Ιρλανδία και Yorkshire. Παράλληλα, τα νοικοκυριά εμφανίζονται πιο απαισιόδοξα για την οικονομική τους κατάσταση στους επόμενους 12 μήνες σε σχέση με τον Ιανουάριο.
Η διάθεση για μεγάλες αγορές –από αυτοκίνητα μέχρι μεγάλης αξίας καταναλωτικά αγαθά– υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 10 μηνών, αντανακλώντας την έλλειψη εμπιστοσύνης στο μέλλον και τον φόβο για το χρέος. Η Baluch προειδοποιεί ότι «η χαμηλή διάθεση για δαπάνες προμηνύει ασθενή δυναμική στην κατανάλωση», υποδεικνύοντας ότι η οικονομική ανάπτυξη στο πρώτο τρίμηνο του έτους κινδυνεύει να υπονομευθεί από την υποτονική ιδιωτική κατανάλωση.
Η έρευνα της S&P δημοσιοποιείται μία ημέρα πριν από τα επίσημα στοιχεία για την απασχόληση και τους μισθούς για το τελευταίο τρίμηνο του 2025, με τις αγορές να αναμένουν σταθεροποίηση της ανεργίας στο 5,1% και επιβράδυνση της ετήσιας αύξησης των μέσων αποδοχών στο 4,2% από 4,5% στο προηγούμενο τρίμηνο. Αν οι προβλέψεις επιβεβαιωθούν, η εικόνα θα ενισχύσει το αφήγημα μιας οικονομίας που αποφεύγει την ύφεση, αλλά με νοικοκυριά που αισθάνονται όλο και πιο στριμωγμένα.
Σχόλιο 
: Η απόκλιση ανάμεσα στην επιχειρηματική αισιοδοξία και στη ζοφερή ψυχολογία των νοικοκυριών δείχνει ότι η ανάκαμψη στο Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει εύθραυστη και άνιση. Η εκτίναξη του χρέους των νέων και η αυξανόμενη ανεργία στην ηλικιακή ομάδα 18-24 ετών συνιστούν προειδοποιητικό καμπανάκι και για άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες, καθώς υπονομεύουν τη μελλοντική κατανάλωση, τη φορολογική βάση και την κοινωνική συνοχή. Χωρίς στοχευμένες πολιτικές στήριξης εισοδημάτων, πρόσβασης σε πίστωση και απασχόλησης των νέων, ο φαύλος κύκλος χρέους–απαισιοδοξίας–χαμηλής ανάπτυξης κινδυνεύει να παγιωθεί.
#ΗνωμένοΒασίλειο #Οικονομία #ΚαταναλωτικήΕμπιστοσύνη #Χρέη #ΑνεργίαΝέων
