Η κλιμακούμενη έλλειψη καυσίμων στην Κούβα έχει παραλύσει τη συλλογή απορριμμάτων, μετατρέποντας τις γειτονιές της Αβάνας σε εστίες δυνητικών επιδημιών. Οι αμερικανικές πιέσεις στις προμήθειες πετρελαίου και η διακοπή αποστολών από Βενεζουέλα και Μεξικό επιδεινώνουν μια ήδη εύθραυστη οικονομία.
Η Κούβα βιώνει μια πολυεπίπεδη κρίση, καθώς η έλλειψη καυσίμων έχει φέρει σε σχεδόν πλήρη παράλυση βασικές δημοτικές υπηρεσίες. Πιο ορατή συνέπεια είναι η συσσώρευση σκουπιδιών σε δρόμους και πεζοδρόμια, με τις αρχές να προειδοποιούν για αυξημένο κίνδυνο εξάπλωσης ασθενειών.
Η κατάρρευση των υπηρεσιών καθαριότητας
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που μετέδωσε το κρατικό μέσο Cubadebate, από τα 106 απορριμματοφόρα της Αβάνας λειτουργούν μόλις τα 44. Το αποτέλεσμα είναι σωροί απορριμμάτων – από σάπια τρόφιμα μέχρι χαρτοκιβώτια, πλαστικά μπουκάλια και υφάσματα – να παραμένουν για ημέρες αμάζευτοι σε γωνίες δρόμων και πεζοδρόμια.
Κάτοικοι περιγράφουν σκηνές με σμήνη μυγών πάνω από τα σκουπίδια, οδηγούς να ελίσσονται ανάμεσα σε σωρούς απορριμμάτων και ανθρώπους να ψάχνουν μέσα στα σκουπίδια για επαναχρησιμοποιήσιμα αντικείμενα. «Είναι σε όλη την πόλη», λέει ο κάτοικος Χοσέ Ραμόν Κρους. «Έχουν περάσει πάνω από 10 ημέρες από τότε που ήρθε απορριμματοφόρο».
Παρόμοιες εικόνες καταγράφονται και σε άλλες πόλεις της χώρας, με τους πολίτες να καταφεύγουν στα κοινωνικά δίκτυα για να αναδείξουν τους κινδύνους για τη δημόσια υγεία. Η κρίση απορριμμάτων λειτουργεί ως απτό σύμπτωμα της βαθύτερης ενεργειακής ασφυξίας που πλήττει το νησί.
Από την ενεργειακή στην κοινωνική κρίση
Η Κούβα, με πληθυσμό περίπου 11 εκατομμυρίων, αντιμετωπίζει οξεία έλλειψη καυσίμων από τις αρχές Ιανουαρίου, μετά τη διακοπή αποστολών από τη Βενεζουέλα, τον μέχρι πρότινος βασικό προμηθευτή της. Το Μεξικό επίσης ανακοίνωσε ότι σταματά τις προμήθειες, μετά τις απειλές της Ουάσιγκτον για αυξημένους δασμούς στους προμηθευτές που τροφοδοτούν την Αβάνα.
Οι ΗΠΑ εφαρμόζουν εμπάργκο στην Κούβα από το 1960, το οποίο χαλάρωσε προσωρινά επί προεδρίας Ομπάμα, αλλά επανενεργοποιήθηκε πλήρως από τον Ντόναλντ Τραμπ. Πέρα από τις γενικές κυρώσεις, η Ουάσιγκτον εντείνει τώρα ειδικά την πίεση στις ροές πετρελαίου, δημιουργώντας στην πράξη μια άτυπη «ναυτική καραντίνα» καυσίμων γύρω από το νησί.
Η κυβέρνηση της Κούβας επιχειρεί να διαχειριστεί την κρίση με μέτρα όπως η υποχρεωτική χρήση εφαρμογής για ραντεβού ανεφοδιασμού στα πρατήρια, προκειμένου να περιοριστούν οι ατελείωτες ουρές. Παρ’ όλα αυτά, οι οδηγοί αναφέρουν ότι ο χρόνος αναμονής για καύσιμα πλέον φθάνει και τον έναν μήνα.
Οι στρεβλώσεις στην αγορά είναι τεράστιες: στα πρατήρια, η τιμή της βενζίνης κυμαίνεται γύρω στο 1,30 δολάριο το λίτρο, ενώ στη μαύρη αγορά εκτοξεύεται έως και στα 6 δολάρια. Την ίδια στιγμή, ο μέσος κρατικός μισθός στη χώρα δεν ξεπερνά τα 20 δολάρια τον μήνα, βάσει της ισοτιμίας της αγοράς, κάτι που σημαίνει ότι για πολλούς Κουβανούς η νόμιμη πρόσβαση σε καύσιμα είναι πρακτικά απαγορευτική.
Πολιτική πίεση και ανθρωπιστικός κίνδυνος
Ο Ντόναλντ Τραμπ, μιλώντας σε δημοσιογράφους στο προεδρικό αεροσκάφος, χαρακτήρισε την Κούβα «αποτυχημένο κράτος» και κάλεσε την Αβάνα «να κάνει μια συμφωνία» με τις ΗΠΑ, σημειώνοντας ότι η κατάσταση συνιστά «ανθρωπιστική απειλή». Επισήμανε ότι οι ΗΠΑ συζητούν με την Κούβα – με τον γερουσιαστή Μάρκο Ρούμπιο να έχει κεντρικό ρόλο – και άφησε να εννοηθεί ότι μια πιο επιθετική παρέμβαση δεν θα ήταν «πολύ δύσκολη επιχείρηση», χωρίς όμως να τη στηρίξει ρητά.
Η κλιμάκωση της έντασης, με επίκεντρο τις ροές ενέργειας, έχει άμεσο τίμημα για την κοινωνία: από τα σκουπίδια που συσσωρεύονται στους δρόμους μέχρι τις ελλείψεις σε τρόφιμα, καύσιμα και φάρμακα. Η Κούβα βρίσκεται έτσι σε ένα επικίνδυνο σταυροδρόμι, όπου η γεωπολιτική αντιπαράθεση μεταφράζεται σε καθημερινή επιβίωση για τους πολίτες της.
Σχόλιο 
: Η κρίση στην Κούβα αποκαλύπτει πώς οι στοχευμένες ενεργειακές κυρώσεις μπορούν να μετατραπούν σε εργαλείο πολιτικής πίεσης με τεράστιο κοινωνικό κόστος. Τα σκουπίδια στους δρόμους δεν είναι μόνο ζήτημα διαχείρισης απορριμμάτων, αλλά σύμπτωμα ενός μοντέλου όπου η γεωπολιτική σύγκρουση μεταφέρεται πάνω στις πλάτες των πιο αδύναμων. Για την Ευρώπη και χώρες όπως η Ελλάδα, η υπόθεση λειτουργεί ως υπενθύμιση της στρατηγικής σημασίας της ενεργειακής ασφάλειας και της ανάγκης για πολυδιάστατες πηγές προμήθειας, ώστε να αποφεύγονται αντίστοιχες εξαρτήσεις.
#Κούβα #ΕνεργειακήΚρίση #ΈλλειψηΚαυσίμων #ΗΠΑ #Εμπάργκο
