Μια ξενάγηση σε αποθήκη της Amazon στη Τζόρτζια αποκαλύπτει τον βαθμό αυτοματοποίησης που ήδη εφαρμόζεται, ενώ εσωτερικά έγγραφα και απολύσεις δείχνουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη και τα ρομπότ αναμένεται να αντικαταστήσουν εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας. Η εταιρεία προβάλλει την τεχνολογία ως επένδυση στο μέλλον, την ώρα που εργαζόμενοι φοβούνται για την εργασία και τα δικαιώματά τους.
Η νέα, υπερσύγχρονη αποθήκη της Amazon στο Στόουν Μάουντεν της Τζόρτζια λειτουργεί ως βιτρίνα του μέλλοντος της εργασίας στην εφοδιαστική αλυσίδα: ρομπότ τύπου Roomba μετακινούν ράφια με προϊόντα, ρομποτικός βραχίονας στοιβάζει παλέτες και αυτοματοποιημένα συστήματα τυπώνουν και κολλούν ετικέτες αποστολής. Πίσω από την εντυπωσιακή εικόνα, όμως, αναδύονται σοβαρά ερωτήματα για τα εργασιακά δικαιώματα και το πραγματικό σχέδιο αυτοματοποίησης της εταιρείας.
Ρομπότ στην πράξη και σιωπή για τις συνθήκες εργασίας
Στην ξενάγηση, η Amazon παρουσιάζει την αποθήκη –640.000 τετραγωνικών ποδιών και τεσσάρων ορόφων– ως παράδειγμα «καλού εργοδότη», προβάλλοντας τον αριθμό των 1,5 εκατ. εργαζομένων παγκοσμίως και 1 εκατ. στις ΗΠΑ, καθώς και 250.000 εποχικούς που, όπως ισχυρίζεται, συχνά μονιμοποιούνται. Ωστόσο, απουσιάζει κάθε αναφορά στις καταγγελίες για υψηλά ποσοστά τραυματισμών, εξάντληση και προσπάθειες συνδικαλιστικής οργάνωσης.
Χαρακτηριστική είναι η ειρωνεία με την πρόσβαση στις τουαλέτες: ο δημοσιογράφος που έφτασε νωρίς για την ξενάγηση είδε το αίτημά του για χρήση τουαλέτας να απορρίπτεται από την ασφάλεια, σε μια εταιρεία που ήδη κατηγορείται διεθνώς ότι οδηγήσει οδηγούς και εργαζόμενους να ουρούν σε μπουκάλια λόγω πίεσης χρόνου. Η εκπρόσωπος της Amazon χαρακτήρισε «παράλογη και ψευδή» τη σύνδεση της εμπειρίας επισκέπτη με αυτή των εργαζομένων, επιμένοντας ότι οι εργαζόμενοι έχουν «τακτικά διαλείμματα».
Κατά την ξενάγηση, ορισμένα τμήματα της αποθήκης ήταν κλειστά για αναβαθμίσεις, χωρίς λεπτομέρειες. Στους ορόφους, ρομπότ μετακινούν στοίβες προϊόντων σε σταθμούς εργαζομένων, με τους υπολογιστές να υπαγορεύουν τι πρέπει να τοποθετηθεί ή να αφαιρεθεί. Ένας μοναδικός ρομποτικός βραχίονας στοιβάζει κίτρινα κιβώτια, αλλά ακόμη χρειάζεται ανθρώπινη παρέμβαση όταν τα προϊόντα είναι εκτός εμβέλειάς του – ένδειξη ότι η πλήρης αντικατάσταση ανθρώπων δεν έχει ακόμη επιτευχθεί τεχνικά.
Από την αισιοδοξία για «συμβίωση» σε σχέδια μαζικής αυτοματοποίησης
Το 2022, ο επικεφαλής τεχνολογίας της Amazon Robotics, Τάι Μπρέιντι, διαβεβαίωνε ότι δεν βλέπει τα ρομπότ να καταργούν θέσεις εργασίας, υποστηρίζοντας ότι η δεκαετής επένδυση στη ρομποτική δημιούργησε πάνω από 1 εκατ. θέσεις. Τόνιζε ότι «η ανάγκη για ανθρώπους που λύνουν προβλήματα και χρησιμοποιούν κοινή λογική θα υπάρχει πάντα».
Λίγα χρόνια αργότερα, το μήνυμα έχει αλλάξει δραματικά. Ο διευθύνων σύμβουλος Άντι Τζάσι ενημέρωσε τα στελέχη ότι η πρόοδος της τεχνητής νοημοσύνης θα μειώσει το εταιρικό προσωπικό τα επόμενα χρόνια. Εσωτερικά έγγραφα, που αποκαλύφθηκαν από τους New York Times, φέρονται να καταγράφουν σχέδια αντικατάστασης άνω των 500.000 θέσεων εργασίας και αποφυγής πρόσληψης 160.000 επιπλέον εργαζομένων έως το 2027, με τελικό στόχο την αυτοματοποίηση του 75% των λειτουργιών. Η Amazon διέψευσε ότι τα έγγραφα αποτυπώνουν ορθά τα σχέδιά της.
Παράλληλα, η εταιρεία έχει προχωρήσει σε κύματα απολύσεων χιλιάδων εταιρικών υπαλλήλων, αποδίδοντας τις περικοπές όχι στην τεχνητή νοημοσύνη, αλλά σε άλλους παράγοντες. Ωστόσο, η χρονική σύμπτωση με την επιτάχυνση των επενδύσεων στην AI ενισχύει τους φόβους εργαζομένων και συνδικάτων.
«Ανθρώπινο δυναμικό» από chatbot και προετοιμασία για ρομποτική εποχή
Σε αποθήκη της βόρειας Τζόρτζια, εργαζόμενος περιγράφει ότι το τμήμα ανθρώπινου δυναμικού έχει ήδη εν μέρει αντικατασταθεί από αυτοματοποιημένο σύστημα μηνυμάτων, με λιγότερο διαθέσιμο ανθρώπινο προσωπικό. Ταυτόχρονα, η εταιρεία πιέζει για «cross-training»: εργαζόμενοι σε picking και stowing εκπαιδεύονται σε τεχνικές δεξιότητες, όπως επισκευή ρομπότ, με σαφές μήνυμα ότι οι σημερινές τους δουλειές μπορεί να εξαφανιστούν.
Η Amazon δηλώνει ότι «προετοιμάζει τους εργαζομένους για τις θέσεις του μέλλοντος», θεωρώντας τις επενδύσεις στους ανθρώπους κρίσιμες σε μια εποχή ραγδαίας τεχνολογικής προόδου. Την ίδια στιγμή, πάνω από 1.000 εργαζόμενοι υπέγραψαν ανοικτή επιστολή εκφράζοντας ανησυχία ότι η στρατηγική «με κάθε κόστος, με ταχύτητα φωτός» για την τεχνητή νοημοσύνη απειλεί θέσεις εργασίας, δημοκρατία και περιβάλλον.
Στον ορίζοντα διαγράφονται και «ανθρωποειδή» ρομπότ που, σύμφωνα με δημοσιεύματα, η Amazon δοκιμάζει για να ξεπηδούν από βαν και να παραδίδουν δέματα, αντικαθιστώντας σταδιακά τους οδηγούς. Αν επαληθευθούν τα φιλόδοξα –αλλά αμφιλεγόμενα– σχέδια αυτοματοποίησης, οι αποθήκες τύπου Στόουν Μάουντεν ίσως αποδειχθούν μόνο η πρώτη πράξη σε μια βαθιά αναδιάρθρωση της αγοράς εργασίας στην εφοδιαστική αλυσίδα παγκοσμίως.
Σχόλιο 
: Η Amazon χρησιμοποιεί τις δημόσιες ξεναγήσεις ως εργαλείο επικοινωνίας, αλλά τα δεδομένα για απολύσεις, σχέδια αυτοματοποίησης και μεταφορά κρίσιμων λειτουργιών σε αλγορίθμους δείχνουν στρατηγική συρρίκνωσης του ανθρώπινου παράγοντα. Για τις αγορές, αυτό σημαίνει πιθανά κέρδη παραγωγικότητας· για τις κοινωνίες, όμως, ανοίγει ένα δύσκολο μέτωπο για το μέλλον της εργασίας και τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης.
#Amazon #ρομπότ #τεχνητήνοημοσύνη #εργασία #εφοδιαστική
