Το Γραφείο Προϋπολογιστικής Ευθύνης αυξάνει τις προβλέψεις ανεργίας στο Ηνωμένο Βασίλειο, με τους νέους να πλήττονται δυσανάλογα. Ταυτόχρονα, ο φορολογικός φόρτος οδεύει σε υψηλό ρεκόρ μέχρι το 2030.
Σημαντική επιδείνωση της εικόνας στην αγορά εργασίας του Ηνωμένου Βασιλείου καταγράφει το Γραφείο Προϋπολογιστικής Ευθύνης (Office for Budget Responsibility – OBR), αυξάνοντας τις προβλέψεις του για την ανεργία και κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για την εκτίναξη της ανεργίας στους νέους. Παράλληλα, προδιαγράφει μια δεκαετία ασθενικής ανάπτυξης και πρωτοφανούς φορολογικού βάρους για τα νοικοκυριά.
Άνοδος ανεργίας με επίκεντρο τους νέους
Το OBR προβλέπει ότι η ανεργία θα κορυφωθεί φέτος στο 5,3%, έναντι προηγούμενης εκτίμησης 4,9%. Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο από το τέλος του 2020 – όταν η οικονομία βρισκόταν ακόμη υπό το σοκ της πανδημίας – και, αν εξαιρεθεί η περίοδος Covid, για τη χειρότερη επίδοση από τον Σεπτέμβριο του 2015.
Η άνοδος αποδίδεται κυρίως σε περιορισμό των προσλήψεων και όχι σε μαζικές απολύσεις. Όπως εξηγεί το μέλος της επιτροπής δημοσιονομικής ευθύνης του OBR, καθηγητής David Miles, οι επιχειρήσεις «κόβουν» νέες θέσεις, γεγονός που πλήττει πρωτίστως όσους επιχειρούν να μπουν για πρώτη φορά στην αγορά εργασίας. Τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας (ONS) δείχνουν ότι η συνολική ανεργία έφθασε στο 5,2% στο τελευταίο τρίμηνο του 2025, ενώ η ανεργία στις ηλικίες 16-24 ετών αγγίζει πλέον το 16%, κοντά σε υψηλό 11ετίας.
Πολλοί οικονομολόγοι συνδέουν την έξαρση της ανεργίας των νέων με δύο βασικές πολιτικές: την προσπάθεια εξίσωσης του εθνικού κατώτατου μισθού μεταξύ νεότερων και μεγαλύτερων εργαζομένων και την αύξηση των εισφορών εθνικής ασφάλισης για τους εργοδότες από τον Απρίλιο του προηγούμενου έτους. Ο Miles αναγνωρίζει ότι τα μέτρα αυτά «αυξάνουν δυσανάλογα το κόστος απασχόλησης πολύ νέων εργαζομένων».
Ασθενική ανάπτυξη, πληθωρισμός και γεωπολιτικός κίνδυνος
Παράλληλα, το OBR αναθεωρεί προς τα κάτω τις προοπτικές ανάπτυξης. Το ΑΕΠ προβλέπεται να αυξηθεί μόλις κατά 1,1% το 2026, από 1,4% το 2025, ενώ στη συνέχεια η οικονομία εκτιμάται ότι θα «σέρνεται» με μέσο ρυθμό 1,6% ετησίως έως το 2030. Ο πληθωρισμός, σύμφωνα με τις προβολές, θα αποκλιμακωθεί από 3,4% το 2025 σε 2,3% το 2026 και θα σταθεροποιηθεί γύρω στο 2% από το 2027 και μετά.
Ωστόσο, οι προβλέψεις συνοδεύονται από υψηλή αβεβαιότητα λόγω του πολέμου στο Ιράν και των επιπτώσεών του στις διεθνείς αγορές ενέργειας και στις χρηματαγορές. Ο Miles προειδοποιεί ότι μια παρατεταμένη άνοδος στις τιμές ενέργειας θα έχει «ουσιαστικό αντίκτυπο στον πληθωρισμό» και θα δυσκολέψει περαιτέρω τη δημοσιονομική διαχείριση.
Ιστορικό ρεκόρ φορολογικού βάρους και μετανάστευση
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη του OBR ότι ο συνολικός φορολογικός φόρτος θα αυξηθεί από το 36% του ΑΕΠ στο 38% έως το 2030, το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ, ξεπερνώντας και το 37,2% που σημειώθηκε στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Περίπου τα μισά από τα πρόσθετα έσοδα θα προέλθουν από φόρους φυσικών προσώπων.
Καθοριστικό ρόλο παίζει η απόφαση της κυβέρνησης να «παγώσει» τα αφορολόγητα όρια και τις κλίμακες εισοδήματος. Όπως επισημαίνει το μέλος της επιτροπής Tom Josephs, η πολιτική αυτή, σε συνδυασμό με σχετικά ισχυρή ονομαστική αύξηση μισθών, σημαίνει ότι όλο και περισσότεροι φορολογούμενοι είτε εισέρχονται για πρώτη φορά στο σύστημα είτε μετακινούνται σε υψηλότερα κλιμάκια, αυξάνοντας έτσι το ποσοστό των φόρων στο ΑΕΠ.
Παράλληλα, η αναθεώρηση του τρόπου μέτρησης της καθαρής μετανάστευσης από την ONS οδηγεί το OBR σε μείωση της πρόβλεψης για το καθαρό μεταναστευτικό ισοζύγιο. Υπολογίζεται ότι μέχρι το 2030 ο ενήλικος πληθυσμός θα είναι κατά περίπου 200.000 άτομα μικρότερος σε σχέση με την προηγούμενη εκτίμηση, καθώς αυξάνεται ο αριθμός των Βρετανών που μεταναστεύουν. Περίπου το 50%-60% αυτών θα συμμετείχε στο εργατικό δυναμικό, με αποτέλεσμα χαμηλότερο επίπεδο ΑΕΠ, αν και – όπως σημειώνει ο Miles – το ΑΕΠ ανά κάτοικο και το βιοτικό επίπεδο δεν αναμένεται να επηρεαστούν σημαντικά.
Πολιτικές απαντήσεις και προκλήσεις για την αγορά εργασίας
Η υπουργός Οικονομικών Rachel Reeves επιχειρεί να αντιστρέψει την αρνητική εικόνα, ανακοινώνοντας μεταρρυθμίσεις στα προγράμματα μαθητείας με έμφαση στους νέους, με στόχο – όπως αναφέρει – να «αντιστραφεί η κληρονομιά αμέλειας» και να δοθεί στους νέους μεγαλύτερη στήριξη και ευκαιρίες. Ωστόσο, οι προβλέψεις του OBR δείχνουν ότι η ανεργία θα παραμείνει υψηλότερη από τις προηγούμενες εκτιμήσεις σε όλη την υπόλοιπη δεκαετία, ευθυγραμμιζόμενη με το 4,2% μόλις το 2029 και υποχωρώντας ελαφρά στο 4,1% το 2030.
Για τις αγορές και τους επενδυτές, η εικόνα είναι σύνθετη: μια οικονομία με περιορισμένη δυναμική ανάπτυξης, πιεσμένη αγορά εργασίας για τους νέους, υψηλό και αυξανόμενο φορολογικό βάρος και γεωπολιτικούς κινδύνους που παραμονεύουν μέσω του κόστους ενέργειας και της μεταβλητότητας στις αγορές.
Σχόλιο 
: Η βρετανική περίπτωση λειτουργεί ως προειδοποίηση και για χώρες όπως η Ελλάδα: η επιθετική αύξηση μισθολογικού κόστους στους νέους και το «κρυφό» φορολογικό σφίξιμο μέσω παγωμένων κλιμακίων μπορεί να βελτιώνει βραχυπρόθεσμα τα δημόσια έσοδα, αλλά υπονομεύει τη μακροπρόθεσμη δυναμική της αγοράς εργασίας και εντείνει τη φυγή ανθρώπινου κεφαλαίου.
#ΗνωμένοΒασίλειο #Ανεργία #Νέοι #Φορολογία #OBR #ΑΕΠ
