Η δημόσια επίθεση του Ντόναλντ Τραμπ κατά του Κιρ Στάρμερ αναζωπυρώνει ερωτήματα για το βάθος της «ειδικής σχέσης». Ωστόσο, οι θεσμικοί δεσμοί φαίνεται να υπερβαίνουν τις προσωπικές αιχμές.
Η νέα δημόσια σύγκρουση ανάμεσα στον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, με τον Αμερικανό ηγέτη να δηλώνει ότι ο Στάρμερ «δεν είναι Τσόρτσιλ» με αφορμή τα πλήγματα στο Ιράν, δοκιμάζει εκ νέου την αντοχή της λεγόμενης «ειδικής σχέσης» Ουάσιγκτον–Λονδίνου. Η προσωπική απαξίωση, μετά από μήνες εντατικής διπλωματικής προσπάθειας για χτίσιμο καλών σχέσεων, δημιουργεί την εικόνα μιας σχέσης σε ιστορικά εύθραυστη φάση.
Ιστορικό βάθος και τρέχουσα ένταση
Ο ίδιος ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, τον οποίο επικαλέστηκε ο Τραμπ, ήταν εκείνος που πριν από 80 χρόνια μίλησε πρώτος για την «ειδική σχέση» ανάμεσα στις δύο χώρες. Έκτοτε, η σχέση αυτή γνώρισε διακυμάνσεις, από στενή στρατιωτική σύμπλευση μέχρι σοβαρές πολιτικές διαφωνίες, χωρίς όμως να διαρραγεί στρατηγικά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η άρνηση του Λονδίνου να στείλει στρατεύματα στο Βιετνάμ, κίνηση που δεν οδήγησε σε μακροχρόνια ρήξη.
Σήμερα, η ένταση πυροδοτείται από τις επιθέσεις στο Ιράν και την κριτική του Τραμπ για τον ρόλο και τις αποφάσεις του Στάρμερ. Παρά το γεγονός ότι μόλις πριν από έξι μήνες ο Αμερικανός πρόεδρος πραγματοποιούσε δεύτερη κρατική επίσκεψη στο Ηνωμένο Βασίλειο, με επίσημο δείπνο και αμοιβαίες φιλοφρονήσεις, το κλίμα έχει αντιστραφεί θεαματικά. Η Ντάουνινγκ Στριτ, αν και αποφεύγει δημόσια αντιπαράθεση, εμφανίζεται –σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές– αποφασισμένη να υπερασπιστεί ότι ο πρωθυπουργός ενήργησε «σύμφωνα με το εθνικό συμφέρον και το διεθνές δίκαιο».
Ενδιαφέρον έχει και η διάσταση της κοινής γνώμης: δημοσκόπηση της YouGov φέρεται να δείχνει ότι τα αρχικά αμερικανικά πλήγματα στο Ιράν είναι μάλλον αντιδημοφιλή στο βρετανικό εκλογικό σώμα, στοιχείο που δίνει πολιτική κάλυψη στον Στάρμερ να κρατήσει αποστάσεις από τον Λευκό Οίκο.
Θεσμική συνέχεια πέρα από τις προσωπικότητες
Παρά τις προσωπικές αιχμές, πηγές από τις υπηρεσίες ασφαλείας υπενθυμίζουν ότι στο πεδίο της άμυνας και των μυστικών υπηρεσιών η συνεργασία ΗΠΑ–Ηνωμένου Βασιλείου παραμένει εξαιρετικά στενή. Υπάρχει διασύνδεση δομών, προσωπικού και πληροφοριών, με στελέχη ενσωματωμένα σε υπηρεσίες της άλλης χώρας, κάτι που συνιστά δομικό πυλώνα της δυτικής ασφάλειας, ειδικά σε περιόδους γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή.
Στο πολιτικό επίπεδο, η σχέση «παχαίνει και αδυνατίζει» ανάλογα με τις προσωπικότητες στην Ντάουνινγκ Στριτ και στον Λευκό Οίκο. Η προεδρία Τραμπ, με στυλ διακυβέρνησης που χαρακτηρίζεται από αιφνίδιες μεταβολές τόνου και στρατηγικής, καθιστά τις διμερείς ισορροπίες πιο ευμετάβλητες. Ωστόσο, η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι ακόμα και έντονες συγκρούσεις σπανίως οδηγούν σε μακρόχρονη αποστασιοποίηση, ακριβώς επειδή τα συμφέροντα ασφάλειας, οικονομίας και ενέργειας είναι βαθιά αλληλένδετα.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν η «ειδική σχέση» θα καταρρεύσει –κάτι που μοιάζει απίθανο– αλλά πόσο πολιτικό κόστος είναι διατεθειμένες να αναλάβουν οι δύο πλευρές για να την επαναφέρουν σε τροχιά ομαλότητας, και με ποιους συμβιβασμούς σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής όπως το Ιράν.
Σχόλιο 
: Η αντιπαράθεση Τραμπ–Στάρμερ αναδεικνύει το δομικό παράδοξο της «ειδικής σχέσης»: ισχυρή θεσμικά, αλλά ευάλωτη στις προσωπικές ιδιοτροπίες των εκάστοτε ηγετών. Για την Ευρώπη και ειδικά για χώρες όπως η Ελλάδα, που παρακολουθούν στενά τη συνοχή του δυτικού στρατοπέδου, το μήνυμα είναι σαφές: οι διατλαντικοί δεσμοί παραμένουν ακλόνητοι στο επίπεδο ασφάλειας, αλλά η πολιτική τους διαχείριση γίνεται ολοένα πιο απρόβλεπτη και απαιτεί ψυχραιμία, στρατηγική υπομονή και διαφοροποίηση καναλιών επιρροής πέρα από το εκάστοτε πρόσωπο στον Λευκό Οίκο.
#ΗΠΑ #ΗνωμένοΒασίλειο #Τραμπ #Starmer #διπλωματία #Ιράν
