Οι εκτιμήσεις για το συνολικό κόστος παραμένουν ρευστές, όμως οι πρώτες ενδείξεις δείχνουν δαπάνες εκατοντάδων εκατομμυρίων την ημέρα. Οι ειδικοί λένε ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα ίσως δεν είναι τα χρήματα, αλλά τα αποθέματα κρίσιμων αναχαιτιστικών πυραύλων και η ικανότητα αναπλήρωσης.
Η κοινή αεροπορική εκστρατεία ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν (η αμερικανική πλευρά τη βαφτίζει «Επιχείρηση Epic Fury») ανοίγει έναν δύσκολο λογαριασμό για την Ουάσιγκτον. Όχι μόνο δημοσιονομικό, αλλά και επιχειρησιακό: χρήμα, απόθεμα πυρομαχικών, ρυθμός παραγωγής, εφοδιαστική αλυσίδα και αντοχή πολλών θεάτρων ταυτόχρονα.
Το “πόσο θα κοστίσει” δεν έχει σήμερα καθαρή απάντηση, γιατί το Πεντάγωνο δεν δίνει πλήρη κοστολόγηση σε πραγματικό χρόνο και γιατί η διάρκεια της εκστρατείας (και το είδος των επιχειρήσεων) θα καθορίσει το τελικό ποσό. Αυτό που έχουμε, όμως, είναι ενδείξεις κόστους από τις πρώτες ημέρες και μια ξεκάθαρη προειδοποίηση ειδικών: το απόθεμα ίσως γίνει η μεγαλύτερη πρόκληση.
1) Τι γνωρίζουμε μέχρι τώρα για τις πρώτες δαπάνες
Αναφορές που επικαλείται το Al Jazeera (μέσω Anadolu) εκτιμούν ότι οι ΗΠΑ μπορεί να δαπάνησαν περίπου 779 εκατ. δολάρια στις πρώτες 24 ώρες των επιχειρήσεων, συν περίπου 630 εκατ. δολάρια για την προ-επιχειρησιακή συγκέντρωση (μετακινήσεις αεροσκαφών, ανάπτυξη ναυτικών μονάδων, ενεργοποίηση μέσων στην περιοχή).
Πρόκειται για εκτίμηση, όχι για επίσημο λογιστικό δελτίο. Αλλά δίνει τάξη μεγέθους: σε τέτοιο ρυθμό, ακόμη και λίγες εβδομάδες γίνονται «βαρύ» ποσό.
2) Το καθημερινό κόστος των μεγάλων ναυτικών μονάδων
Το κόστος λειτουργίας μιας ομάδας κρούσης αεροπλανοφόρου εκτιμάται περίπου στα 6,5 εκατ. δολάρια την ημέρα (αναφορά που κυκλοφορεί ευρέως και αποδίδεται σε ανάλυση του Κέντρου για τη Νέα Αμερικανική Ασφάλεια).
Αυτό είναι μόνο ένα κομμάτι του πακέτου. Σε πόλεμο, το «ημερήσιο κόστος» δεν είναι μόνο καύσιμα και συντήρηση: είναι και πυρομαχικά, αποστολές, αεροπορικές ώρες, υποστήριξη, προστασία βάσεων και διαχείριση απωλειών.
3) Η μεγάλη εικόνα: τι έχουν ήδη πληρώσει οι ΗΠΑ από το 2023 στην περιοχή
Εδώ υπάρχει πιο «δεμένο» στοιχείο: το πρόγραμμα Costs of War (Brown University) αναφέρει ότι, στα δύο χρόνια μετά την 7η Οκτωβρίου 2023, οι ΗΠΑ έχουν δώσει περίπου 21,7 δισ. δολάρια σε στρατιωτική βοήθεια προς το Ισραήλ και επιπλέον 9,65–12,07 δισ. δολάρια για επιχειρήσεις στην Υεμένη και την ευρύτερη περιοχή, για συνολικό ποσό 31,35–33,77 δισ. δολάρια (και συνεχίζει).
Αυτό έχει σημασία, γιατί ο πόλεμος στο Ιράν δεν ξεκινά από «μηδενική βάση» κόστους. Ξεκινά πάνω σε μια ήδη ακριβή διετία.
4) Τι «καίει» πραγματικά: όχι το χρήμα, αλλά το απόθεμα
Οι ειδικοί που σχολιάζουν το κόστος επιμένουν ότι η οικονομική βιωσιμότητα (με αμυντικό προϋπολογισμό τεράστιου μεγέθους) μπορεί να είναι διαχειρίσιμη για ένα διάστημα. Το κρίσιμο ερώτημα είναι άλλο:
πόσο γρήγορα αδειάζει το απόθεμα κρίσιμων πυραύλων και πόσο γρήγορα μπορεί να αναπληρωθεί.
Στο στόχαστρο μπαίνουν ειδικά τα αναχαιτιστικά (π.χ. Patriot, SM-6 και άλλα αντίστοιχα), γιατί:
-
οι αναχαιτίσεις σε υψηλό ρυθμό δεν μπορούν να συνεχίζονται επί εβδομάδες χωρίς κόστος,
-
η παραγωγή τέτοιων συστημάτων δεν «ανεβαίνει» στιγμιαία, και
-
πολλά αποθέματα είναι δεσμευμένα για άλλα μέτωπα (Ουκρανία, Ινδο-Ειρηνικός).
Με απλά λόγια: τα δολάρια βρίσκονται. Οι πύραυλοι δεν φυτρώνουν.
5) Γιατί αυτό έχει πολιτικό και στρατηγικό βάρος
Αν τα αποθέματα αναχαιτιστικών πιεστούν, η Ουάσιγκτον θα βρεθεί μπροστά σε δύσκολες επιλογές:
-
λιγότερη αντιαεροπορική/αντιπυραυλική κάλυψη στην περιοχή, ή
-
μεταφορά αποθεμάτων από άλλα θέατρα, ή
-
επιτάχυνση παραγωγής με κόστος, χρόνο και βιομηχανικούς περιορισμούς.
Και όσο ανεβαίνουν οι τιμές ενέργειας και η παγκόσμια μεταβλητότητα, ανεβαίνει και το πολιτικό κόστος της διάρκειας.
Συμπέρασμα
Το τελικό κόστος του πολέμου στο Ιράν δεν μπορεί ακόμη να υπολογιστεί με ακρίβεια. Αλλά οι πρώτες ενδείξεις δείχνουν ότι η εκστρατεία «τρέχει» με ρυθμούς που καίνε γρήγορα κεφάλαια. Και το πιο επικίνδυνο σημείο δεν είναι το ταμείο· είναι το απόθεμα και η δυνατότητα αναπλήρωσης — ειδικά στα συστήματα αναχαίτισης που είναι κομβικά για την άμυνα βάσεων, συμμάχων και πλοίων.
