Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανοίγει δίαυλο για «πιθανά σχήματα» ειρηνευτικών συνομιλιών με την Ουάσινγκτον, ενώ χτίζει ταυτόχρονα ένα παγκόσμιο δίκτυο συμφωνιών για drones. Η διπλή στρατηγική δείχνει πώς ο πόλεμος στην Ουκρανία μετατρέπεται σε διαπραγμάτευση ισχύος, τεχνολογίας και θεσμικής επιρροής.
Ουκρανός πρόεδρος που μιλά για ειρήνη την ίδια στιγμή που ανακοινώνει ένα διεθνές πλέγμα συμφωνιών για drones: η φαινομενική αντίφαση στην τελευταία παρέμβαση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι φωτίζει τη νέα φάση του πολέμου στην Ουκρανία. Η σύγκρουση δεν εξελίσσεται μόνο στο πεδίο, αλλά και στο επίπεδο θεσμικών επαφών με την Ουάσινγκτον και αναδιάταξης των παγκόσμιων αλυσίδων αμυντικής τεχνολογίας.
Τι σημαίνουν οι επαφές με απεσταλμένους των ΗΠΑ
Ο Ζελένσκι αποκάλυψε ότι ο γραμματέας του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και Άμυνας, Ρουστέμ Ουμέροφ, συζήτησε «πιθανά σχήματα» ειρηνευτικών συνομιλιών σε επίπεδο ηγεσίας, σε επαφές με τους Αμερικανούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ. Η επιλογή μη θεσμικών προσώπων, με έντονο επιχειρηματικό και πολιτικό υπόβαθρο, παραπέμπει περισσότερο σε διερευνητική διπλωματία παρά σε επίσημη διαπραγμάτευση.
Ο ίδιος ο Ζελένσκι υπογράμμισε ότι το Κίεβο βρίσκεται σε «σχεδόν καθημερινή» επαφή με την κυβέρνηση Τραμπ, με τις ΗΠΑ να εμπλέκονται και σε ευαίσθητα ζητήματα, όπως οι ανταλλαγές αιχμαλώτων με τη Ρωσία. Σε επίπεδο θεσμών, αυτό δείχνει ότι η Ουάσινγκτον αναζητά ρόλο διαμεσολαβητή, χωρίς να εγκαταλείπει τον ρόλο του κύριου στρατιωτικού υποστηρικτή της Ουκρανίας.
Ειρήνη υπό όρους: διαπραγμάτευση ή διαχείριση κόστους;
Οι αναφορές σε «πιθανά σχήματα» ειρηνευτικών συνομιλιών αφήνουν σκόπιμα θολό το περιεχόμενο: δεν είναι σαφές αν μιλάμε για πλήρη ειρηνευτική διάσκεψη, για επιμέρους συμφωνίες (π.χ. ασφαλείς ζώνες, κατάπαυση του πυρός) ή για μια διαδικασία σταδιακών παραχωρήσεων. Ωστόσο, η συγκυρία –μετά από χρόνια πολέμου, υψηλό δημοσιονομικό κόστος και κόπωση στις δυτικές κοινωνίες– δείχνει ότι οι ΗΠΑ και η Ουκρανία αναζητούν φόρμουλα που να συνδυάζει ασφάλεια με πολιτικά διαχειρίσιμο αποτέλεσμα.
Θεσμικά, κάθε τέτοια φόρμουλα θα πρέπει να απαντήσει σε τρία ερωτήματα: το καθεστώς των κατεχόμενων περιοχών, τις μακροπρόθεσμες εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία και τον ρόλο της Ρωσίας σε μια μεταπολεμική αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ευρώπη. Όσο αυτά παραμένουν ανοιχτά, οι «συνομιλίες για τις συνομιλίες» λειτουργούν περισσότερο ως διαχείριση χρόνου και πιέσεων παρά ως άμεση προοπτική λήξης του πολέμου.
Ο «πόλεμος των drones» και η νέα γεωοικονομία ασφάλειας
Στο ίδιο μήνυμα, ο Ζελένσκι ανέφερε ότι η Ουκρανία διαπραγματεύεται συμφωνίες προμήθειας drones με σχεδόν 20 χώρες. Αναφέρθηκε σε Μέση Ανατολή, χώρες του Κόλπου, Νότιο Καύκασο και Ευρώπη, προαναγγέλλοντας μάλιστα νέα συνεργασία με «άλλο μέρος του κόσμου». Η κίνηση αυτή δεν είναι απλώς στρατιωτική: συνιστά προσπάθεια να ενταχθεί η Ουκρανία στον πυρήνα της παγκόσμιας αλυσίδας αξίας στην αμυντική τεχνολογία.
Τα drones έχουν εξελιχθεί στο κατεξοχήν όπλο χαμηλού κόστους και υψηλής απόδοσης, με δυνατότητα μαζικής παραγωγής και εξαγωγών. Για την Ουκρανία, οι συμφωνίες αυτές είναι εργαλείο επιβίωσης στο πεδίο, αλλά και μοχλός μελλοντικής οικονομικής ανασυγκρότησης, αν καταφέρει να μετατρέψει την πολεμική εμπειρία σε βιομηχανική τεχνογνωσία. Για τις χώρες που συμμετέχουν, σηματοδοτούν πρόσβαση σε πραγματικά δεδομένα μάχης και σε συμπαραγωγές που αναδιαμορφώνουν τον παγκόσμιο χάρτη της αμυντικής βιομηχανίας.
Η διπλή στρατηγική Κιέβου – Ουάσινγκτον
Ο συνδυασμός διερευνητικών επαφών για ειρήνη και επιθετικής διπλωματίας drones δείχνει μια συνειδητή διπλή στρατηγική. Από τη μια πλευρά, η Ουκρανία επιχειρεί να πείσει ότι δεν απορρίπτει την πολιτική λύση και ότι παραμένει ευθυγραμμισμένη με τις αμερικανικές πρωτοβουλίες. Από την άλλη, φροντίζει να αυξάνει το στρατιωτικό και τεχνολογικό της βάρος, ώστε να μην προσέλθει σε τυχόν διαπραγμάτευση με θέση αδυναμίας.
Για τις ΗΠΑ, αυτή η προσέγγιση επιτρέπει μια πιο ευέλικτη διαχείριση του πολιτικού κόστους στο εσωτερικό: η διοίκηση Τραμπ μπορεί να επιδεικνύει προσπάθεια για ειρήνη, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί την πίεση προς τη Ρωσία μέσω της συνεχιζόμενης στρατιωτικής στήριξης. Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, το διακύβευμα είναι αν η Ουκρανία θα ενταχθεί θεσμικά στη δυτική αρχιτεκτονική ασφάλειας ή αν θα παραμείνει μια γκρίζα ζώνη μόνιμης αστάθειας στα σύνορα της Ευρώπης.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία και αγορά άμυνας, η ανάδυση ενός διεθνούς «οικοσυστήματος drones» γύρω από την Ουκρανία αποτελεί διπλό μήνυμα. Πρώτον, η Ελλάδα, με τις δικές της προκλήσεις ασφαλείας, δύσκολα θα αποφύγει την επιτάχυνση επενδύσεων σε μη επανδρωμένα συστήματα και σε υποδομές αντιαεροπορικής άμυνας, κάτι που θα πιέσει τους δημοσιονομικούς πόρους αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την εγχώρια αμυντική βιομηχανία. Δεύτερον, η θεσμική θέση της χώρας εντός ΕΕ και ΝΑΤΟ της δίνει περιθώρια να τοποθετηθεί ως κόμβος για συμπαραγωγές και έρευνα στον τομέα των drones και της αντι-drone τεχνολογίας, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει συνεκτική στρατηγική που θα συνδέει την άμυνα με την καινοτομία και τις εξαγωγές υψηλής τεχνολογίας.
#Ουκρανία #Ζελένσκι #ΗΠΑ #drones #Διπλωματία
