Η ΕΔΕΥΕΠ εισηγείται πλαίσιο δημοπρασιών για υπεράκτια αιολικά με ευέλικτες συμβάσεις διαφορικής προσαύξησης και μηχανισμό προστασίας από περικοπές. Στόχος είναι να συνδυαστεί ο ανταγωνισμός με τη μακροχρόνια εμπορική βιωσιμότητα των έργων.
Ένα πιο σύνθετο αλλά και πιο στοχευμένο πλαίσιο για τις πρώτες δημοπρασίες υπεράκτιων αιολικών στην Ελλάδα εισηγείται η ΕΔΕΥΕΠ, επιχειρώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη για ισχυρό ανταγωνισμό και στην εμπορική βιωσιμότητα έργων υψηλού κόστους και μακράς ωρίμανσης. Η γνώμη της Αρχής χαράσσει τις βασικές γραμμές για τα κριτήρια συμμετοχής, τη δομή των συμβάσεων διαφορικής προσαύξησης (CfD), τον τρόπο αντιστάθμισης του κινδύνου περικοπών και τον περιορισμό της συγκέντρωσης ισχύος σε λίγους επενδυτές.
Αυστηρά κριτήρια συμμετοχής με έμφαση στα δεδομένα πεδίου
Στο επίκεντρο της πρότασης βρίσκεται η απαίτηση ουσιαστικής προετοιμασίας από τους υποψήφιους επενδυτές. Κάθε ενδιαφερόμενος θα πρέπει να είναι κάτοχος Άδειας Έρευνας ΥΑΠ που αφορά στη συγκεκριμένη Περιοχή Οργανωμένης Ανάπτυξης ΥΑΠ (ΠΟΑΥΑΠ) για την οποία υποβάλλει προσφορά, διασφαλίζοντας ότι η συμμετοχή στις δημοπρασίες συνδέεται με συγκεκριμένο θαλάσσιο «οικόπεδο» και όχι με γενικές προθέσεις.
Παράλληλα, τίθεται ως όρος η πρόσβαση σε δεδομένα πεδίου διάρκειας δώδεκα μηνών για το αιολικό δυναμικό και τις λοιπές κρίσιμες παραμέτρους. Η απαίτηση αυτή λειτουργεί ως φίλτρο σοβαρότητας: μόνο όσοι έχουν επενδύσει σε μετρήσεις και τεχνική τεκμηρίωση θα μπορούν να διεκδικήσουν συμβάσεις, περιορίζοντας τον κίνδυνο μη υλοποίησης έργων και καθυστερήσεων στο πρόγραμμα ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών.
Ευέλικτα CfD με σύνδεση στον πληθωρισμό και το κόστος έργων
Κεντρικό εργαλείο του σχήματος είναι οι συμβάσεις διαφορικής προσαύξησης (CfD) που θα υπογράφουν οι επενδυτές. Η ΕΔΕΥΕΠ εισηγείται οι συμβάσεις αυτές να συσχετίζονται με τον πληθωρισμό, ώστε να αντικατοπτρίζουν τις μεταβολές στο κόστος υλοποίησης και λειτουργίας των έργων. Η διαμόρφωση του ειδικού μηχανισμού προσαρμογής θα γίνεται με απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατόπιν εισήγησης της ΡΑΑΕΥ.
Στον σχεδιασμό του μηχανισμού προτείνεται να λαμβάνονται υπόψη οι βασικοί οικονομικοί παράγοντες που διαμορφώνουν το συνολικό κόστος των έργων ΥΑΠ: κεφαλαιουχικές δαπάνες, συμπεριλαμβανομένου του κόστους εξοπλισμού, κατασκευής και υποδομών, αλλά και λειτουργικές δαπάνες που σχετίζονται με τη λειτουργία και συντήρηση. Ανοίγει επίσης ο δρόμος για ενσωμάτωση εξειδικευμένων δεικτών τιμών για κρίσιμα υλικά ή πρώτες ύλες, των οποίων οι διακυμάνσεις επηρεάζουν σημαντικά το επενδυτικό κόστος.
Η επιλογή αυτή απαντά άμεσα στις διεθνείς αναταράξεις που έχουν καταγράψει τα υπεράκτια αιολικά τα τελευταία χρόνια, με αυξήσεις κόστους να ανατρέπουν επιχειρηματικά σχέδια. Ένα ευέλικτο CfD, συνδεδεμένο με πληθωρισμό και ειδικούς δείκτες, μειώνει τον κίνδυνο για τους επενδυτές και μπορεί να οδηγήσει σε πιο επιθετικές προσφορές στις δημοπρασίες, άρα και σε χαμηλότερο τελικό κόστος ενέργειας για το σύστημα.
Μηχανισμός αντιστάθμισης περικοπών στην παραγόμενη ενέργεια
Η ΕΔΕΥΕΠ αναγνωρίζει ότι τα υπεράκτια αιολικά θα εκτεθούν σε κίνδυνο περικοπών παραγωγής, είτε λόγω περιορισμών του δικτύου, είτε λόγω αναγκών εξισορρόπησης του συστήματος, είτε για άλλους λειτουργικούς λόγους. Οι περικοπές αυτές μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τα έσοδα των έργων, ιδίως όταν οι επενδύσεις είναι κεφαλαιοβόρες και με μακρά περίοδο απόσβεσης.
Για την αντιστάθμιση αυτού του κινδύνου εισάγεται ειδικός μηχανισμός που περιορίζει τον οικονομικό αντίκτυπο των περικοπών. Οι λεπτομέρειες του μηχανισμού θα καθοριστούν με Υπουργική Απόφαση, βάσει της παραγράφου 4 του άρθρου 79 του ν. 4964/2022. Η ύπαρξη τέτοιου εργαλείου αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για τη χρηματοδότηση, καθώς μειώνει την αβεβαιότητα των ταμειακών ροών και διευκολύνει την πρόσβαση σε κεφάλαια με χαμηλότερο κόστος χρήματος.
Σε επίπεδο αγοράς, ένας διαφανής και προβλέψιμος μηχανισμός αποζημίωσης περικοπών μπορεί να ενισχύσει τη συμμετοχή διεθνών παικτών, οι οποίοι έχουν ήδη εμπειρία από παρόμοια σχήματα σε άλλες χώρες. Ταυτόχρονα, στέλνει μήνυμα ότι ο σχεδιασμός της αγοράς λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες των υπεράκτιων έργων και δεν τα αντιμετωπίζει ως απλή προέκταση των χερσαίων αιολικών.
Περιορισμός συγκέντρωσης: ανώτατο 67% των περιοχών ανά επενδυτή
Η εισήγηση προβλέπει ότι κάθε συμμετέχων μπορεί να υποβάλει προσφορά για μία ή περισσότερες Περιοχές Εγκατάστασης ΥΑΠ. Ωστόσο, όταν τίθενται ταυτόχρονα σε ανταγωνιστική διαδικασία περισσότερες της μίας περιοχές, κάθε συμμετέχων μπορεί να ανακηρυχθεί Επενδυτής ΥΑΠ για αριθμό περιοχών που δεν υπερβαίνει το 67% του συνολικού αριθμού τους.
Ο περιορισμός αυτός λειτουργεί ως δικλίδα ασφαλείας κατά της υπερσυγκέντρωσης έργων σε λίγους ομίλους, επιδιώκοντας μεγαλύτερη διασπορά επενδυτών και τεχνογνωσίας. Για την αγορά σημαίνει ότι, ακόμη και αν ένας ισχυρός παίκτης καταθέσει τις ανταγωνιστικότερες προσφορές, δεν θα μπορέσει να μονοπωλήσει το πρώτο κύμα υπεράκτιων αιολικών. Αυτό μπορεί να ενισχύσει τον ανταγωνισμό σε βάθος χρόνου, τόσο στις επόμενες δημοπρασίες όσο και στις αγορές λειτουργίας και συντήρησης.
Πώς διαμορφώνεται το πλαίσιο για επενδυτές και αγορά ενέργειας
Συνολικά, η πρόταση της ΕΔΕΥΕΠ διαμορφώνει ένα πλαίσιο που επιχειρεί να καταστήσει τα υπεράκτια αιολικά επενδύσιμα χωρίς να μεταφέρει υπέρμετρο κίνδυνο στο Δημόσιο ή στους καταναλωτές. Τα αυστηρά κριτήρια συμμετοχής ανεβάζουν τον πήχη τεχνικής και οικονομικής επάρκειας, τα ευέλικτα CfD μειώνουν τον κίνδυνο κόστους, ενώ ο μηχανισμός περικοπών και το όριο 67% ανά επενδυτή στοχεύουν σε σταθερότητα και ανταγωνισμό.
Για το ελληνικό ενεργειακό σύστημα, η επιτυχία αυτού του μοντέλου θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό τον ρυθμό και το κόστος ενσωμάτωσης των υπεράκτιων αιολικών στο μείγμα παραγωγής. Η σωστή τιμολόγηση του κινδύνου από τους επενδυτές, σε συνδυασμό με τον σχεδιασμό του μηχανισμού πληθωρισμού και περικοπών, θα καθορίσει αν οι μελλοντικές τιμές αναφοράς των CfD θα συμπιεστούν προς όφελος των καταναλωτών ή θα παραμείνουν σε υψηλότερα επίπεδα για να καλύψουν τις αβεβαιότητες.
Σχόλιο 
: Για τον Έλληνα καταναλωτή, το προτεινόμενο σχήμα λειτουργεί ως επένδυση σε σταθερότερες τιμές ρεύματος στο μέλλον, αλλά με προσεκτικά δομημένους μηχανισμούς που αποφεύγουν ανεξέλεγκτη μετακύλιση κόστους στους λογαριασμούς. Αν τα CfD και ο μηχανισμός περικοπών σχεδιαστούν με ισορροπία, τα υπεράκτια αιολικά μπορούν να προσφέρουν μεγάλες ποσότητες πράσινης ενέργειας με προβλέψιμο κόστος, μειώνοντας την εξάρτηση από ακριβές εισαγωγές καυσίμων και την έκθεση σε διεθνείς διακυμάνσεις τιμών. Για την ελληνική αγορά ενέργειας και τους επενδυτές, το πλαίσιο αυτό στέλνει σήμα ότι η Πολιτεία αναγνωρίζει την ιδιαιτερότητα και το ρίσκο των υπεράκτιων έργων, κάτι που μπορεί να επιταχύνει αποφάσεις επενδύσεων και να ενισχύσει την εγχώρια αλυσίδα αξίας σε υποδομές, εξοπλισμό και υπηρεσίες.
#υπεράκτιαΑιολικά #ΕΔΕΥΕΠ #ΑΠΕ #αγοράΕνέργειας #CfD
