Το Ειδικό Χωροταξικό ΑΠΕ γίνεται πεδίο πολιτικής και θεσμικής αντιπαράθεσης, με αιχμή τις μεταβατικές διατάξεις και τα έργα που διασώζονται από τους νέους κανόνες. Η βουλευτής της Νέας Αριστεράς Πέτη Πέρκα προειδοποιεί ότι ο σχεδιασμός μπορεί να λειτουργήσει ως άλλοθι για δεκάδες GW έργων με περιβαλλοντικά ζητήματα.
Το Ειδικό Χωροταξικό ΑΠΕ, μετά από καθυστέρηση άνω των έξι ετών, αναδεικνύεται σε κρίσιμο εργαλείο για τη χωρική οργάνωση της πράσινης μετάβασης αλλά και σε εστία έντονης κριτικής για τον τρόπο εφαρμογής του. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι μεταβατικές ρυθμίσεις, που σύμφωνα με τη βουλευτή της Νέας Αριστεράς Πέτη Πέρκα, αφήνουν ανοιχτό ένα ευρύ «παράθυρο εξαιρέσεων» για έργα συνολικής ισχύος δεκάδων GW.
Πώς το Ειδικό Χωροταξικό ΑΠΕ αφήνει εκτός τους αυστηρούς κανόνες;
Η Πέρκα υποστηρίζει ότι η αναθεώρηση δεν πρέπει να εξελιχθεί σε «επικοινωνιακή άσκηση καθησυχασμού» περιβαλλοντικών οργανώσεων και τοπικών κοινωνιών που αντιδρούν στο υφιστάμενο μοντέλο ανάπτυξης ΑΠΕ. Κατά την ίδια, το νέο πλαίσιο οφείλει να είναι εργαλείο δίκαιης, συμμετοχικής και περιβαλλοντικά ασφαλούς ανάπτυξης, όχι συνέχιση «παλαιών κακών πρακτικών» με προτεραιότητες σύνδεσης «αλά κάρτ».
Κεντρικό σημείο τριβής είναι η πρόβλεψη που επιτρέπει σε έργα με ανοιχτή περιβαλλοντική αδειοδότηση έως τις 20 Μαΐου 2026 να προχωρήσουν με βάση το παλαιό καθεστώς, ακόμη και αν με τους νέους κανόνες θα βρίσκονταν σε ζώνες αποκλεισμού. Περιβαλλοντικές οργανώσεις που συμμετείχαν στη διαβούλευση προειδοποιούν ότι έτσι διασώζεται μεγάλος αριθμός εκκρεμών και περιβαλλοντικά προβληματικών έργων, μεταφέροντας ουσιαστικά το βάρος της προσαρμογής μετά το 2030.
Ποιο είναι το πραγματικό μέγεθος των έργων που μένουν στο παλιό πλαίσιο;
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η Πέρκα, η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία εκτιμά ότι μόνο τα εκκρεμή αιολικά έργα με σοβαρά περιβαλλοντικά ζητήματα ξεπερνούν τα 5 GW, ισχύς σχεδόν αντίστοιχη με τα ήδη εγκατεστημένα αιολικά. Την ίδια στιγμή, η βουλευτής αναφέρει ότι πάνω από 70 GW έργων ΑΠΕ από τα περίπου 110 GW που βρίσκονται σε διάφορα στάδια αδειοδότησης μένουν ουσιαστικά εκτός των πιο αυστηρών προβλέψεων του αναθεωρημένου πλαισίου.
Εκπρόσωποι του κλάδου των ΑΠΕ φέρονται να δηλώνουν ότι «επί της ουσίας μέχρι το 2030 δεν πρόκειται να αλλάξει τίποτα», κάτι που η Πέρκα ερμηνεύει ως ένδειξη ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να καθησυχάσει τις αντιδράσεις χωρίς ουσιαστική ανατροπή του υφιστάμενου μοντέλου ανάπτυξης. Οργανώσεις όπως η WWF Ελλάς ζητούν αντίστροφο σχεδιασμό, με κατανομή στόχων ανά Περιφέρεια και θαλάσσια περιοχή, αξιοποίηση προτιμητέων ζωνών κοντά σε υφιστάμενες υποδομές και τεκμηριωμένες αποφευκτέες περιοχές μόνο όπου αυτό είναι αναγκαίο.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Για τον καταναλωτή και τον επενδυτή, η διατήρηση μεγάλου όγκου έργων στο παλαιό καθεστώς σημαίνει ότι η πορεία αύξησης της εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ και η πίεση για μείωση του κόστους χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας θα συνεχιστούν με τους σημερινούς κανόνες. Αυτό μπορεί να συγκρατήσει τις τιμές ρεύματος μεσοπρόθεσμα, αλλά αφήνει ανοιχτό τον κίνδυνο καθυστερήσεων από δικαστικές προσφυγές και τοπικές αντιδράσεις, που μεταφράζονται σε αβεβαιότητα για το χρονοδιάγραμμα επενδύσεων και την ασφάλεια εφοδιασμού.
Παράλληλα, η κριτική για περιορισμένη ενεργό συμμετοχή των πολιτών στην παραγωγή καθαρής ενέργειας και για μη δεσμευτικό ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης στα έργα μπορεί να επιβραδύνει την ανάπτυξη ενεργειακών κοινοτήτων και τοπικών σχημάτων αυτοπαραγωγής, που θα μπορούσαν να μειώσουν άμεσα λογαριασμούς νοικοκυριών και μικρών επιχειρήσεων. Το αίτημα για ενισχυμένα ανταποδοτικά οφέλη προς τους δήμους, αν υιοθετηθεί, θα μπορούσε να ανακατανείμει μέρος των εσόδων των έργων ΑΠΕ προς τις τοπικές κοινωνίες, αλλά και να επηρεάσει τη συνολική οικονομική εξίσωση νέων επενδύσεων.
Σχόλιο 
: Η αντιπαράθεση γύρω από το νέο Ειδικό Χωροταξικό για τις ΑΠΕ δεν είναι μόνο θεσμική, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της ενεργειακής στρατηγικής της χώρας: πόσο γρήγορα, πού ακριβώς και με ποια κοινωνική συναίνεση θα εγκατασταθούν τα επόμενα GW πράσινης ισχύος. Αν οι μεταβατικές διατάξεις οδηγήσουν σε συσσώρευση έργων με αμφισβητούμενη περιβαλλοντική αποδοχή, το ρίσκο είναι ένα πιο ασταθές επενδυτικό περιβάλλον, πιθανές καθυστερήσεις στην υλοποίηση και τελικά μικρότερη και πιο αργή μετακύλιση των οφελών των ΑΠΕ στους λογαριασμούς ρεύματος των πολιτών.
Διαβάστε επίσης:
Revoil αυξάνει 321% τα κέρδη προ φόρων στο α΄ τρίμηνο
Δυτική Μακεδονία αναζητά δίκαιη μετάβαση με πραγματικά οφέλη
#ΑΠΕ #Χωροταξικόςσχεδιασμός #Αιολικάέργα #ΝέαΑριστερά #WWFΕλλάς
