Οι αμερικανοϊσραηλινές σχέσεις δοκιμάζονται ξανά στην αυριανή συνάντηση Νετανιάχου – Τραμπ στον Λευκό Οίκο, με φόντο τον πόλεμο με το Ιράν και τις κάλπες σε ΗΠΑ και Ισραήλ. Και οι δύο ηγέτες καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα σε αποκλίνουσες στρατηγικές, εκλογικές ανάγκες και μια ταραγμένη Μέση Ανατολή.
Οι αμερικανοϊσραηλινές σχέσεις μπαίνουν σε νέα φάση δοκιμασίας, καθώς ο Μπενιαμίν Νετανιάχου φτάνει στην Ουάσιγκτον με στόχο να αποδείξει ότι διατηρεί πρόσβαση και επιρροή στον Ντόναλντ Τραμπ, παρά τις εμφανείς πλέον διαφωνίες για το Ιράν. Την ίδια στιγμή, ο Αμερικανός πρόεδρος επιχειρεί να αποστασιοποιηθεί πολιτικά από έναν πόλεμο που μεγάλο μέρος της αμερικανικής κοινής γνώμης «χρεώνει» στο Ισραήλ.
Πώς επηρεάζονται οι αμερικανοϊσραηλινές σχέσεις από τον πόλεμο με το Ιράν;
Η κοινή εκστρατεία ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν δεν πέτυχε ούτε τον τερματισμό του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης ούτε την ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος, αφήνοντας και τους δύο ηγέτες εκτεθειμένους προεκλογικά. Ο Τραμπ δείχνει πλέον να αναζητεί «συμφωνία» με την Τεχεράνη, ενώ, όπως σημειώνουν Ισραηλινοί αναλυτές, το Ισραήλ «δεν θέλει καν να ακούσει» για τέτοιο ενδεχόμενο και προτιμά επιστροφή σε στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Η Ουάσιγκτον έχει αφήσει το Ισραήλ στο περιθώριο των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων και σε μεγάλο βαθμό λειτούργησε μόνη της στην τελευταία φάση της σύγκρουσης. Για τις ΗΠΑ, προτεραιότητα είναι η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, ενώ το Ισραήλ αντιμετωπίζει ως υπαρξιακή απειλή τις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν, δημιουργώντας στρατηγική απόκλιση που βαραίνει την αυριανή συνάντηση.
Η εύθραυστη προσωπική σχέση και τα εκλογικά διακυβεύματα
Η προσωπική σχέση Τραμπ–Νετανιάχου, που για χρόνια αξιοποιήθηκε ως πολιτικό κεφάλαιο στο Ισραήλ, έχει περάσει σε φάση έντονων διακυμάνσεων. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει κινηθεί από τους δημόσιους επαίνους σε δηλώσεις υποτίμησης, λέγοντας ότι ο Νετανιάχου «θα κάνει ό,τι θέλω να κάνει» και επιβεβαιώνοντας ότι τον αποκάλεσε «τρελό» και «πολύ δύσκολο άνθρωπο».
Την ίδια ώρα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, που υπολείπεται στις δημοσκοπήσεις ενόψει των εκλογών του φθινοπώρου, χρειάζεται να πείσει ότι εξακολουθεί να έχει στενή και αποτελεσματική γραμμή με τον Λευκό Οίκο. Η προκαταρκτική συμφωνία που προώθησε ο Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν προκάλεσε έντονη ανησυχία στο Ισραήλ, ενώ οι σφοδρές επιθέσεις των υποστηρικτών του Νετανιάχου κατά του Αμερικανού προέδρου δείχνουν πόσο έχει πολωθεί το κλίμα.
Μεσανατολικό παζλ, Σαουδική Αραβία και περιορισμοί στο Ισραήλ
Η υπογραφή συμφωνίας Τραμπ–Σαουδικής Αραβίας για ανάπτυξη πολιτικού πυρηνικού προγράμματος προσθέτει ακόμη μία εστία ανησυχίας στην Ιερουσαλήμ, με φόβους για περιφερειακή κούρσα εξοπλισμών. Παρά τις διευκρινίσεις ότι η εφαρμογή της θα εξαρτηθεί από την εγκαθίδρυση διπλωματικών σχέσεων Ριάντ–Ισραήλ, οι ισραηλινές επιφυλάξεις παραμένουν έντονες.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον περιορίζει τις επιχειρήσεις του Ισραήλ κατά της Χεζμπολάχ, πιέζοντας για απόσυρση στρατευμάτων από νότιο Λίβανο και Συρία, ενώ η κατάπαυση του πυρός στη Γάζα έχει ουσιαστικά καταρρεύσει. Ο Νετανιάχου προσέρχεται έτσι στη συνάντηση προσπαθώντας να εμφανιστεί σε πλήρη συντονισμό με τις ΗΠΑ, χωρίς όμως να δίνει την εικόνα ότι χρησιμοποιεί την αμερικανική ισχύ «στην υπηρεσία των συμφερόντων του Ισραήλ».
SBC Red Line
Πίσω από το τελετουργικό της επίσκεψης, διαμορφώνεται ένα νέο πλαίσιο όπου οι αμερικανοϊσραηλινές σχέσεις παύουν να είναι αυτόματες και γίνονται ρητά συναλλακτικές. Για τις περιφερειακές δυνάμεις αυτό σημαίνει ότι κάθε κίνηση στην Ουάσιγκτον μπορεί να ανατρέψει ισορροπίες από τον Περσικό Κόλπο μέχρι τη Γάζα.
Για τις επιχειρήσεις ενέργειας, ναυτιλίας και ασφάλειας, η προτεραιότητα των ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ και η πιθανή πυρηνική συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία μεταφράζονται σε νέους γεωπολιτικούς κινδύνους αλλά και ευκαιρίες. Η ασάφεια για το βάθος της αμερικανικής δέσμευσης προς το Ισραήλ αυξάνει το ασφάλιστρο κινδύνου σε όλη τη Μέση Ανατολή.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι καμία πλευρά δεν έχει πλέον την πολυτέλεια των «εύκολων λύσεων» απέναντι στο Ιράν. Το επόμενο στοίχημα θα είναι αν Τραμπ και Νετανιάχου θα καταφέρουν να μετατρέψουν μια προβληματική σχέση σε διαχειρίσιμη συνεργασία ή αν η απόκλιση στρατηγικών θα ανοίξει νέο κύκλο αστάθειας στην περιοχή.
#αμερικανοϊσραηλινέςσχέσεις #Νετανιάχου #Τραμπ #Ιράν #ΜέσηΑνατολή #Ισραήλ #ΗνωμένεςΠολιτείες #ΣαουδικήΑραβία #Χεζμπολάχ #Γάζα #ΔυτικήΌχθη #πυρηνικόπρόγραμμα #ΣτενάΟρμούζ #εκλογέςΙσραήλ #γεωπολιτική
