Τα φορολογικά έσοδα ενισχύουν θεαματικά την εικόνα του προϋπολογισμού στο πρώτο εξάμηνο του 2026, με τον ΦΠΑ της ακρίβειας να λειτουργεί ως βασικός μοχλός υπεραπόδοσης. Πίσω από το πρωτογενές πλεόνασμα των 4,49 δισ. ευρώ, κρύβεται η αυξημένη επιβάρυνση της κατανάλωσης και η μετατόπιση του φορολογικού βάρους στα φυσικά πρόσωπα.
Τα φορολογικά έσοδα αποτελούν τον βασικό λόγο που ο κρατικός προϋπολογισμός έκλεισε το πρώτο εξάμηνο του 2026 με σαφώς καλύτερη εικόνα από τον στόχο, τόσο σε επίπεδο ελλείμματος όσο και πρωτογενούς αποτελέσματος. Η υπεραπόδοση του ΦΠΑ, σε συνδυασμό με την άνοδο των φόρων εισοδήματος, αντισταθμίζει τις απώλειες από τους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης και αναδεικνύει τον ρόλο της ακρίβειας ως «σιωπηρού» χρηματοδότη του Δημοσίου.
Πώς διαμορφώνονται τα φορολογικά έσοδα και ο ρόλος του ΦΠΑ;
Στο πρώτο εξάμηνο τα έσοδα από φόρους διαμορφώθηκαν σε 33,383 δισ. ευρώ (χωρίς έκτακτα), ξεπερνώντας τον στόχο κατά 584 εκατ. ευρώ ή 1,8%, με τον ΦΠΑ να φτάνει τα 14,577 δισ. ευρώ και να εμφανίζει υπεραπόδοση 573 εκατ. ευρώ. Η εικόνα στον ΦΠΑ επιβεβαιώνει ότι οι υψηλότερες τιμές στην κατανάλωση, παρά τη συμπίεση των εισοδημάτων, αυξάνουν αυτόματα την απόδοση του φόρου, ενισχύοντας τα κρατικά ταμεία.
Αντίθετα, οι εισπράξεις από Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης διαμορφώθηκαν στα 3,223 δισ. ευρώ, με υστέρηση 233 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου, εξέλιξη που συνδέεται με περιορισμό της κατανάλωσης σε καύσιμα και λοιπά προϊόντα με υψηλή φορολογία. Τον Ιούνιο μόνο, τα φορολογικά έσοδα έφτασαν τα 5,793 δισ. ευρώ, 7,7% πάνω από τον στόχο, με τον ΦΠΑ να υπερβαίνει τον μηνιαίο στόχο κατά 229 εκατ. ευρώ, δείχνοντας ότι η δυναμική της έμμεσης φορολογίας παραμένει ισχυρή.
Ποια είναι η πραγματική εικόνα του πρωτογενούς πλεονάσματος;
Το πρωτογενές πλεόνασμα της Κεντρικής Διοίκησης στο εξάμηνο ανήλθε σε 4,491 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας κατά 2,538 δισ. ευρώ τον στόχο των 1,953 δισ. ευρώ και πλησιάζοντας το αντίστοιχο περσινό επίπεδο. Ωστόσο, αν αφαιρεθούν ετεροχρονισμοί πληρωμών σε εξοπλιστικά, Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και μεταβιβάσεις, καθώς και ειδικά έσοδα όπως η δόση για την άδεια καζίνο στο Ελληνικό, η υπέρβαση έναντι του στόχου περιορίζεται ουσιαστικά σε 171 εκατ. ευρώ.
Το συνολικό έλλειμμα του κρατικού προϋπολογισμού, σε τροποποιημένη ταμειακή βάση, διαμορφώθηκε σε 929 εκατ. ευρώ, πολύ χαμηλότερα από τον στόχο για 3,136 δισ. ευρώ, αλλά υψηλότερα από το έλλειμμα των 564 εκατ. ευρώ στο αντίστοιχο διάστημα του 2025. Η διαφορά μεταξύ ταμειακών και δημοσιονομικών όρων, καθώς και το γεγονός ότι τα στοιχεία αφορούν μόνο την Κεντρική Διοίκηση, σημαίνει ότι η συνολική εικόνα της Γενικής Κυβέρνησης θα κριθεί και από τις επιδόσεις ΟΤΑ, ασφαλιστικών ταμείων και λοιπών φορέων.
Πώς κατανέμονται τα έσοδα και ποιο είναι το δημοσιονομικό μείγμα;
Τα συνολικά καθαρά έσοδα του προϋπολογισμού έφτασαν τα 36,012 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 1,079 δισ. ευρώ, με σημαντικό ρόλο των φορολογικών εσόδων και των εσόδων από πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών. Εξαιρώντας τη χρονική μετατόπιση εισπράξεων από το Ταμείο Ανάκαμψης, τα καθαρά έσοδα εμφανίζουν ακόμη μεγαλύτερη θετική απόκλιση, κατά 1,454 δισ. ευρώ ή 4,3%.
Στη σύνθεση των φόρων, τα έσοδα από φόρους εισοδήματος ανήλθαν σε 10,917 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 147 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου, με τον φόρο στα φυσικά πρόσωπα να υπεραποδίδει κατά 311 εκατ. ευρώ, ενώ ο φόρος στα νομικά πρόσωπα υστερεί κατά 125 εκατ. ευρώ. Τα έσοδα από φόρους ακίνητης περιουσίας έφτασαν τα 1,685 δισ. ευρώ, 46 εκατ. ευρώ πάνω από τον στόχο, υποδεικνύοντας σταθερή συμβολή της ακίνητης περιουσίας στο φορολογικό μείγμα.
Τι σημαίνει για την ελληνική οικονομία
Η υπεραπόδοση σε ΦΠΑ και φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων δείχνει ότι το βάρος της δημοσιονομικής προσαρμογής στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην κατανάλωση και στα νοικοκυριά, σε μια περίοδο υψηλών τιμών και στενότητας εισοδημάτων. Για τις επιχειρήσεις, η υστέρηση στον φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων και στους ΕΦΚ αποτυπώνει πιέσεις στα περιθώρια κέρδους και πιθανή επιβράδυνση της δραστηριότητας σε κλάδους με υψηλή ενεργειακή και καυσίμων δαπάνη.
Στο μέτωπο των δαπανών, ο περιορισμός του τακτικού προϋπολογισμού κατά 1,141 δισ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο, παρά τις αυξημένες επιχορηγήσεις σε υγεία, κοινωνικά επιδόματα και συγκοινωνίες, δημιουργεί χώρο για τη διατήρηση πλεονασμάτων χωρίς άμεση αύξηση φόρων. Την ίδια στιγμή, οι επενδυτικές δαπάνες του ΠΔΕ, αυξημένες τόσο έναντι του στόχου όσο και έναντι του 2025, αποτελούν κρίσιμο αντίβαρο, καθώς στηρίζουν την απασχόληση και τις μελλοντικές αναπτυξιακές προοπτικές.
Σχόλιο 
: Για τον Έλληνα φορολογούμενο, η εικόνα του προϋπολογισμού σημαίνει ότι η δημοσιονομική σταθερότητα σήμερα στηρίζεται κυρίως στην τσέπη του, μέσω ΦΠΑ και φόρου εισοδήματος, με άμεση επίπτωση στην αγοραστική δύναμη. Για τις επιχειρήσεις, ιδίως μικρομεσαίες, το περιβάλλον χαρακτηρίζεται από υψηλή έμμεση φορολογία αλλά και αυξημένες δημόσιες επενδύσεις, γεγονός που επιβάλλει προσεκτικό σχεδιασμό ρευστότητας και επενδυτικών κινήσεων, καθώς η κυβέρνηση θα κληθεί σύντομα να ισορροπήσει ανάμεσα στη διατήρηση πλεονασμάτων και στην ανάγκη φορολογικών ελαφρύνσεων.
#Προϋπολογισμός #ΦΠΑ #Εφορία #ΤαμείοΑνάκαμψης #ΠρόγραμμαΔημοσίωνΕπενδύσεων
